# DE Hücresi — Metodoloji — v1.0 (DONDURULDU) — 2026-07-21

**Belge türü:** Hücre parametre bağlaması — **ÖN-KAYIT (dondurulmuş)**
**Statü:** **DONDURULDU v1.0 — CANLI** (2026-07-21). Git tag: `de-cell-freeze`. Bu andan sonra her değişiklik yeni sürüm + değişiklik günlüğü girişi ister (v1 §0 disiplini). Hücre `AKTIF_HUCRELER`'dedir; kayıt `signals/de/` altında ve **append-only**dir.
**Tarih:** 2026-07-21 | **İlişki:** [KOVAN-ISKELET.md](KOVAN-ISKELET.md) H3; şablon örneği [GB-METHODOLOGY.md](GB-METHODOLOGY.md) (v1.0, ilk çoğalma); makine karşılığı [configs/de.py](configs/de.py); DE kaynak kanıtları [reports/degb_probe.md](reports/degb_probe.md) + [reports/kovan_h0_feasibility.md](reports/kovan_h0_feasibility.md) + [reports/de_halef.md](reports/de_halef.md)

> **Dondurma dişi (mekanik):** `configs/de.py` `dondurma_tag="de-cell-freeze"` beyan eder; canlı yazıcı her koşuda bu git tag'ini arar ve **bulamazsa sinyal yazmayı reddeder** (`EXIT_DONDURMA`; bulunamayan tag'de mevcut tag listesi teşhis satırıyla basılır). Hücre metodoloji sürümü ve dondurma tag'i **her sinyal dosyasına damgalanır**.

---

## 0. Statü Beyanı (her sinyal dosyasında taşınır)

Bu hücre, **dondurulmuş şablonun** ([METHODOLOGY.md](METHODOLOGY.md) v1.5 + [METHODOLOGY-V2.md](METHODOLOGY-V2.md) v2.1) DE parametre bağlamasıdır; **yeni mekanizma içermez.** Çekirdek mantık (yüzdelik dönüşüm, blok birleştirme, rejim/histerezis, iki-eksen durum makinesi, çift-tarih disiplini, dikişli seri, tazelik dişi, dondurma kilidi, kayıt-temelli bootstrap) `src/cell/` şablonundan gelir ve ABD/GB ile bit-aynıdır.

Hücre bir **TANIKTIR**: v1 kriterleri geçilmedi (§14 v1.5), v2 çürütüldü (§D, ÇÜRÜTÜLDÜ 1/3). DE çıktıları **doğrulanmış enstrüman sinyali değildir**; her dosya `statu` alanında bu ibareyi taşır. **B hücresidir** (İskelet §4): değerleme bloğu yoktur.

DE'nin kovandaki mekanizma rolü **ithal şok alıcısıdır** (İskelet D1): DE 2008, çürütme koşusunda TAM gösterge kapsamıyla en sakin okumada kaçmıştı — tek-piyasa gözlemcisinin yapısal kör noktasının kanıtı. DE hücresi bu kör noktayı *çözmez*; senkron katmanının (H4+) ihtiyaç duyacağı yerel tanıklığı üretir.

---

## 1. Config Tablosu (DE bağlamaları)

Yakıt ekseni — **indirgenmiş set** (1.1/1.2/4.2/4.3/5.1/5.2 DE'de ücretsiz kurulamıyor; **değerleme bloğu tamamen düşer**):

| Kod | Gösterge | DE kaynağı | Başlangıç | Isınma (15y) | Not |
|---|---|---|---|---|---|
| 1.3 | BIS kredi/GSYİH açığı | `bis_credit_gap_de` | 1970-Q4 | ~1986 | Şablonla aynı |
| 2.2 | EW−VW genişlik | `french_eu_mkt_ew/vw` (French Europe) | 1990-07 | ~2005 | GB ile aynı kaynak |
| 4.1 | Getiri eğrisi — **iki-bacak, DİKİŞSİZ** | `fred_IRLTLT01DEM156N` − `fred_IR3TIB01DEM156N` | 1960-01 | ~1975 | **GB'den fark:** iki OECD bacağı da **CANLI**; yaşayan seri dikişlenmez — ön-kayıtlı YEDEK §1.1'de |
| 4.4 | Enflasyon momentumu — **DİKİŞLİ** | arşiv: `fred_DEUCPIALLMINMEI` (ÖLÜ, son 2025-03) → canlı: `fred_CP0000DEM086NEST` (HICP) | 1955 / 1996 | ~1970 / 2011 | §1.1 — **r = 0.898**; ölçü-değişimi şerhi |
| 6.1 | Varyans trendi | `yahoo_gdaxi` (^GDAXI) | 1987-12 | ~2003 | **TR-endeks** — §1.2 |

Katalizör ekseni — **K2/K3 YOK** (fonlama dikişi ve kredi spread ivmesi DE'de kurulamıyor):

| Kod | Gösterge | DE kaynağı | Başlangıç | Isınma | Not |
|---|---|---|---|---|---|
| K1 | Faiz oynaklığı | `bbk_bund_10y` (Bundesbank BBSIS, günlük) | 1972-09-29 | ~1987-10 | Çürütme koşusuyla aynı seri |
| K4 | Hisse vol ivmesi | `yahoo_gdaxi` | 1987-12 | — | Şablonla aynı |

`yahoo_gdaxi` **paylaşımlıdır** (6.1 + K4 + olay serisi — farklı dönüşümler, çakışma yok); `bbk_bund_10y` yalnız K1'dedir (4.1 aylık OECD bacaklarından kurulur — GB'deki paylaşım DE'de yoktur).

**Kapı tetik kümeleri** (şablon US kümesinin DE-mevcut kesişimi; GB ile aynı): yakıt `{2.2, 4.4}`, katalizör `{K4}`. Bölge/tetik eşikleri 60/90, pencere 26 hafta — şablon sabitleri.

### 1.1 Dikişli seri 4.4 + 4.1'in ön-kayıtlı yedeği (Aşama 1.5'te ÇÖZÜLDÜ)

**4.4 dikişi (kuruldu):** arşiv = ölü OECD ulusal CPI (`fred_DEUCPIALLMINMEI`, geçiş sabiti = son gözlem **2025-03-01**) → canlı = **HICP** (`fred_CP0000DEM086NEST`, Eurostat/FRED, 1996-01+, canlı; mevcut FRED anahtarıyla **sıfır yeni kayıt**). Ayrı yüzdelik havuzları; her sonuç `kaynak` damgası taşır (`oecd_cpi` / `hicp`). **Örtüşme yüzdelik-skor korelasyonu: r = 0.898** (158 ay, 2012-02→2025-03 — HICP havuzunun 15y ısınması 2011'de dolduğu için pencere buradan başlar). Kanıt: [reports/de_halef.md](reports/de_halef.md).

**Halef seçim gerekçesi:** Bundesbank ulusal VPI ucu bulunamadı (dataflow katalog ucu 404; aday anahtarlar 404); Destatis Genesis **kayıt/token** istiyor. FRED HICP, anahtarsız-yeni-kayıtsız tek programatik yol. **ÖLÇÜ-DEĞİŞİMİ ŞERHİ (dondurma metnine taşınacak):** arşiv **ulusal CPI**, canlı bacak **HICP** — GB'de ONS aynı CPI ölçüsünü veriyordu; DE'de bu mümkün olmadı. Dikişin iki yakası aynı kavramın iki farklı sepet/tanımıdır; r=0.898 farkın skor düzeyinde küçük olduğunu gösterir, **sıfır olduğunu göstermez** (GB S1 tenor şerhi emsali).

**4.1: dikiş KURULMADI — yapısal gerekçe.** İki OECD bacağı da **canlıdır** (2026-06) ve dikiş invariantı geçişin **ölü serinin SABİT son gözlemi** olmasını ister; yaşayan bir arşive dikiş atılsaydı geçiş noktası her ingest'te ileri kayar, tarihsel skorlanma sınırı zamanla değişirdi (PIT ihlali). Bunun yerine **yedek ön-kayıtlıdır**: OECD bacakları ölürse arşiv = OECD eğrisi (ölüm günü sabitlenir), canlı = `bbk_bund_10y` − `fred_ECBMRRFR` (**ECB MRO**, aylığa indirgenmiş). Aday karşılaştırması bugünden ölçüldü: **MRO r = 0.815** vs DFR r = 0.787 (150 ay, 1999+ örtüşme) → MRO seçildi; gerekçe GB Bank Rate kararının aynısı — 4.1 bir **eğri eğimidir**, kısa ucu ana politika faiziyle çapalamak standart ölçüdür (fonlama spreadi değildir, §B.2 ayrımı). Şerh: MRO tenoru 3-ay değildir (GB S1 emsali).

**v0.1 kasıtlı blokajının durumu:** halef bağlandığı için tazelik blokajı **KALKTI**; ölü-seri-tek-başına konfigürasyonunun hâlâ bloklayacağı testle sabittir. Kalan yapısal engel **dondurma kilididir** (`de-cell-freeze` tag'i yok → `EXIT_DONDURMA`); DE ayrıca `AKTIF_HUCRELER`'de değildir ve Actions'ta adımı yoktur.

### 1.2 Olay tanımı — GB'den TEK FARK: %24 TR-uyarlanmış eşik

**KRİTİK:** Olay serisi `^GDAXI` bir **TOPLAM GETİRİ (TR) endeksidir** (temettüler yeniden yatırılır); ücretsiz-programatik DAX Kursindex (fiyat endeksi) **bulunamadı** (Bundesbank katalog araması dahil — [reports/degb_probe.md](reports/degb_probe.md)). TR endeksi düşüşleri fiyat endeksinden sistematik sığ gösterdiği için standart %20 eşik DE'de olay kaçırır. Çözüm **v2.1'de ÖN-KAYITLIDIR** (METHODOLOGY-V2 §D.7): DE olay eşiği **%24 (TR-uyarlanmış)**. Çürütme koşusu bu eşikle koştu; DE hücresi aynı eşiği devralır: `olay_esik = 0.24`.

GB/US'te bu uyarlama **yoktur** (^FTAS ve S&P fiyat endeksleridir, %20). Bu, DE config'inin GB config'inden ayrıştığı tek metodolojik noktadır ve buraya açıkça işaretlenmiştir.

---

## 2. Tazelik Limitleri (DE yayın takvimlerine kalibre)

Denetlenen **canlı** set:

| Seri | Limit | Gerekçe |
|---|---|---|
| `yahoo_gdaxi` | 5 iş günü | Günlük, ertesi iş günü |
| `bbk_bund_10y` | 5 iş günü | Bundesbank BBSIS günlük yayın (K1) |
| `fred_IRLTLT01DEM156N` | 90 gün | OECD aylık, ay-başı referans → doğal tepe ~2.5 ay (ABD aylık kalibrasyonuyla aynı); **CANLI** (4.1 uzun bacak) |
| `fred_IR3TIB01DEM156N` | 90 gün | Aynı (4.1 kısa bacak); **CANLI** |
| `fred_CP0000DEM086NEST` | 90 gün | 4.4 canlı HICP bacağı — Eurostat, ay M verisi ~M+1 ortasında; ay-başı referans → doğal tepe ~2.5 ay |
| `french_eu_mkt_ew/vw` | 124 gün | French sitesi kadansı (GB/US ile aynı) |
| `bis_credit_gap_de` | 285 gün | BIS gap ~5-6 ay gecikme (GB/US ile aynı) |

**Tazelikten MUAF (ölü dikiş arşivi):** `fred_DEUCPIALLMINMEI` — geçişten sonra kullanılmaz; son gözlemi **sabit geçiş noktasıdır** (`fred_TEDRATE`/GB deseninin aynısı). v0.1'in kasıtlı blokajı bu muafiyetle **kalkmıştır**; ölü-seri-tek-başına konfigürasyonunun hâlâ bloklayacağı testle sabittir.

---

## 3. Bootstrap Kuralı (şablondan miras, ön-kayıtlı)

GB v1.0 ile birebir aynı — şablon kuralı ([src/cell/config.py](src/cell/config.py) `baslangic_donemi_hafta` şerhi):

1. Rejim ve iki-eksen durumu yalnız **26-haftalık bellek-içi pencereden** bootstrap edilir; pencere başı ham bölge = başlangıç teyitli durum; sayaçlar sıfır. **Pencerenin hiçbir haftası dosyaya yazılmaz.**
2. Kayıt canlıya alma günü başlar; append-only büyür.
3. İlk **3 KAYIT** `baslangic_donemi: true` (kayıt-temelli tanım: `yazılmış sinyal sayısı < 3` — GB dondurmasında sabitlenen şablon kuralı, panel-temelli DEĞİL).
4. **Geriye dönük seri üretilmez; çürütme koşusu serisi canlı kayda ithal edilmez** (§A/§D kirlilik kuralı). DE 2008 çürütme paneli tek-seferlikti; DE hücresi sıfırdan, bugünden tanıklık eder.

---

## 4. Sinyal Düzeni

`signals/de/YYYY-MM-DD.json` — GB ile aynı birleşik şema: yakıt + iki-eksen + durum + statü + `hucre_methodology` + `dondurma_tag`. `index.json` deseni aynı (append-only). ABD (`signals/`, `signals/v2/`) ve GB (`signals/gb/`) yolları **dokunulmaz**.

**Hücre izolasyonu:** GB §4 kuralı aynen geçerli — DE adımı (canlıya almada eklenecek) `continue-on-error` ile koşar, kendi rc'sini raporlar; commit `if: always()`; hüküm commit'ten sonra. DE bayat/hatalı olsa ABD+GB kaydı düşmez, tersi de. Çıkış kodları: `0/1/2/3/5`, kabul `{0,1}`.

**Dondurma kilidi:** `configs/de.py` `dondurma_tag="de-cell-freeze"` beyan eder; tag oluşturulana dek (dondurma anı) canlı koşu `EXIT_DONDURMA` ile reddedilir. CI tarafı hazır: checkout `fetch-depth: 0` tüm tag'leri çeker (2026-07-21 düzeltmesi).

---

## 5. Değişiklik Günlüğü + Dondurma Protokolü (v1 §0 aynası)

- **Protokol:** Belge **2026-07-21'de donduruldu** (başlık `v1.0 DONDURULDU`, git tag `de-cell-freeze`); `configs/de.py` değerleri kilitlidir. Bundan sonraki her değişiklik yeni sürüm + günlük girişi ister (v1 §0 disiplini). Motor `src/cell/` şablonundan geldiği için DE'ye özgü kilit yalnızca **config değerleridir**; şablon değişiklikleri ABD regresyon kapısına (bit-aynılık) tabidir.
- **Değişiklik günlüğü:**
  - **v0.1 (2026-07-21):** İlk taslak (GB-METHODOLOGY v1.0 yapısının aynası). H0/çürütme fizibilitesinden DE bağlamaları; %24 TR-uyarlanmış olay eşiği (v2.1 §D.7'den devralındı — GB'den tek fark) işaretlendi; 4.1'in dikişsiz kurulabildiği tespit edildi (iki OECD bacağı da canlı — GB'den olumlu sürpriz); 4.4 canlı halefi PROBE olarak ayrıldı (aday HICP; ölçü-değişimi şerhi) ve kasıtlı blokaj kuruldu. CANLI DEĞİL.
  - **v0.2 (2026-07-21) — Aşama 1.5, halefler:** (a) **4.4 dikişi kuruldu**: arşiv OECD ulusal CPI → canlı FRED HICP `CP0000DEM086NEST`; örtüşme yüzdelik-skor **r=0.898** (158 ay); ölçü-değişimi şerhi §1.1'e yazıldı (Bundesbank VPI ucu 404, Destatis kayıt istiyor — HICP tek anahtarsız-yeni-kayıtsız yol). (b) **4.1'e dikiş bilinçli KURULMADI**: yaşayan arşiv dikişlenmez (geçiş sabiti invariantı — PIT); yerine yedek ÖN-KAYITLI: `bbk_bund_10y` − ECB **MRO** (r=0.815, DFR 0.787'yi geçti; GB Bank Rate emsali). (c) Tazelik tablosu yenilendi; ölü arşiv `ARSIV_MUAF`'a geçti; **kasıtlı blokaj kalktı** (kalan engel: dondurma kilidi). (d) H12 notu eklendi (aşağıda). CANLI DEĞİL.
  - **v1.0 (2026-07-21) — DONDURULDU + CANLIYA ALINDI (üçüncü tanık):** (a) Şerhler §6'da **kabul edilen bilinen sınır** olarak kapatıldı: S1 ölçü değişimi (ulusal CPI→HICP, r=0.898), S2 4.1 MRO yedeği (koşullu dikiş, ölüm günü sabitlenir, r=0.815, MRO-3-ay-değil şerhi), S3 %24 TR-uyarlanmış olay eşiği (v2.1 ön-kaydı), S4 yapısal kapsam (değerleme yok, B hücresi). **K1=1972-09-29 teyit edildi** (seri başı konvansiyonu). (b) Belge `DE-METHODOLOGY-TASLAK.md` → `DE-METHODOLOGY.md`, git tag **`de-cell-freeze`** (annotated). (c) DE `AKTIF_HUCRELER`'e eklendi; Actions'a GB adımından sonra **ayrı, izole** DE adımı (`continue-on-error`; hüküm satırına DE eklendi); nabız DE dizinini izliyor (config-güdümlü liste). (d) İlk DE sinyali üretildi (`signals/de/`, bootstrap şablon kuralı: kayıt-temelli, ilk 3 kayıt `baslangic_donemi`). (e) İzolasyon doğrulandı: DE-bayat senaryosunda US+GB normal yazıldı. CANLI.

**H12 notu (v3 defteri bağlantısı):** [v3_arastirma.md](reports/v3_arastirma.md) H12 (ulusal Buffett göstergesi — WB piyasa değeri/GSYİH, DE için 1975→2025 canlı) DE hücresine değerleme bloğu kazandırabilir; ancak **değerleme vekili ŞABLON-EKİ sürecine ertelendi** — yeni gösterge tipi (yıllık frekans, yeni fabrika) şablon değişikliğidir ve ABD regresyon kapısı + kendi ön-kayıt süreciyle girer. **Bu hücre belgesi bağlama-ile-sınırlıdır**: mevcut şablon fabrikalarının DE parametreleriyle bağlanmasından fazlasını yapamaz (yeni mekanizma yasağı, §0).

---

## 6. Kabul Edilen Bilinen Sınırlar (dondurmada KAPATILDI)

Bunlar çözülecek açık maddeler **değildir**; hücrenin kalıcı, beyan edilen sınırlarıdır (D2: kapsam farkı beyan edilir, gizlenmez; GB §6 emsali).

**S1 — 4.4 ölçü değişimi (ulusal CPI → HICP).** Dikişin arşiv yakası **ulusal CPI**, canlı yakası **HICP**'tir; GB'de mümkün olan ölçü-sürekliliği (ONS aynı CPI ölçüsünü verir) DE'de mümkün olmadı (Bundesbank VPI ucu bulunamadı, Destatis kayıt istiyor). Örtüşme yüzdelik-skor korelasyonu **r = 0.898**, farkın *skor düzeyinde* küçük olduğunu gösterir — **sıfır olduğunu göstermez.** 4.4-DE okunurken bu şerh geçerlidir.

**S2 — 4.1 MRO yedeği (koşullu dikiş).** İki OECD eğri bacağı bugün canlıdır ve **yaşayan seri dikişlenmez** (geçiş sabiti invariantı). OECD bacakları ölürse: arşiv = OECD eğrisi, **geçiş sabiti = ölüm günündeki son gözlem** (o gün sabitlenir ve bir daha oynamaz); canlı = `bbk_bund_10y` − `fred_ECBMRRFR` (**ECB MRO**, aylığa indirgenmiş; **r = 0.815**, DFR r=0.787'yi geçti). Şerhler: MRO **3-ay vadeli değildir** (GB S1 tenor emsali) ve euro-dönemiyle (1999+) sınırlıdır. Bu yedeğin devreye alınması uygulama işlemidir, kural değişikliği değildir — dikiş tanımı burada ön-kayıtlıdır.

**S3 — TR-uyarlanmış olay eşiği (%24).** Olay serisi `^GDAXI` **toplam getiri** endeksidir; ücretsiz-programatik DAX Kursindex **bulunamadı**. Eşik %24, [METHODOLOGY-V2 §D.7](METHODOLOGY-V2.md)'de **v2.1 olarak ön-kayıtlıdır** ve çürütme koşusuyla aynıdır. GB/US'ten ayrışan tek metodolojik noktadır; TR-endeks düşüşleri fiyat endeksinden sistematik sığ göründüğü için %20 eşik DE'de olay kaçırırdı.

**S4 — Yapısal kapsam farkı (şablondan devralınan).** Değerleme bloğu (5.1/5.2) ve 1.1/1.2/4.2/4.3 ile K2/K3 DE'de kurulamaz; DE yakıt endeksi 4 blok / 5 göstergeyle, katalizör 2 göstergeyle hesaplanır → İskelet §4'te **B hücresi**. (H12/ulusal Buffett değerleme vekili şablon-eki sürecine ertelenmiştir — §5 H12 notu; bu belge bağlama-ile-sınırlıdır.)

**K1 geçerlilik teyidi (dondurmada):** DE için **1972-09-29** (BBSIS seri başı) **teyit edilmiştir** — GB emsali (seri başı konvansiyonu); şablonun US 1971/Bretton Woods gerekçesi DE'ye taşınmaz.

**Açık kalan (dondurmayı engellemeyen) tek madde:** Bootstrap penceresi yeterliliği — GB ile aynı (26 hafta; canlı kayıt biriktikten sonra değerlendirilir, yeni sürüm gerektirir).

---

*v1.0 — 2026-07-21. **DONDURULDU**, tag `de-cell-freeze`. Kovanın üçüncü tanığı: US (birincil) + GB + DE.*