# GB Hücresi — Metodoloji — v1.0 (DONDURULDU) — 2026-07-20

**Belge türü:** Hücre parametre bağlaması — **ÖN-KAYIT (dondurulmuş)**
**Statü:** **DONDURULDU v1.0 — CANLI** (2026-07-20). Git tag: `gb-cell-freeze`. Bu andan sonra her değişiklik yeni sürüm + değişiklik günlüğü girişi ister (v1 §0 disiplini). Hücre `AKTIF_HUCRELER`'dedir; kayıt `signals/gb/` altında ve **append-only**dir.
**Tarih:** 2026-07-20 | **İlişki:** [KOVAN-ISKELET.md](KOVAN-ISKELET.md) H2; makine karşılığı [configs/gb.py](configs/gb.py); halef kanıtı [reports/gb_halef.md](reports/gb_halef.md)

> **Dondurma dişi (mekanik):** `configs/gb.py` `dondurma_tag="gb-cell-freeze"` beyan eder; canlı yazıcı her koşuda bu git tag'ini arar ve **bulamazsa sinyal yazmayı reddeder** (`EXIT_DONDURMA`). "Önce dondur, sonra kayda başla" sırası belge disiplininden koda taşınmıştır (v2 motor kilidi `tam_seri_izni` deseninin hücre karşılığı). Hücre metodoloji sürümü ve dondurma tag'i **her sinyal dosyasına damgalanır** (`hucre_methodology`, `dondurma_tag`).

---

## 0. Statü Beyanı (her sinyal dosyasında taşınır)

Bu hücre, **dondurulmuş şablonun** ([METHODOLOGY.md](METHODOLOGY.md) v1.5 + [METHODOLOGY-V2.md](METHODOLOGY-V2.md) v2.1) GB parametre bağlamasıdır; **yeni mekanizma içermez.** Çekirdek mantık (yüzdelik dönüşüm, blok birleştirme, rejim/histerezis, iki-eksen durum makinesi, çift-tarih disiplini, dikişli seri, tazelik dişi) `src/cell/` şablonundan gelir ve ABD ile bit-aynıdır.

Hücre bir **TANIKTIR**: v1 kriterleri geçilmedi (§14 v1.5), v2 çürütüldü (§D çürütme koşusu, ÇÜRÜTÜLDÜ 1/3). Bu yüzden GB çıktıları **doğrulanmış enstrüman sinyali değildir**; her dosya `statu` alanında bu ibareyi taşır. GB'nin ayrı katkısı yalnızca **yerel olay tanıklığıdır** (bakılmamış GB piyasa rotasyonları, canlı kayıtta).

---

## 1. Config Tablosu (GB bağlamaları)

Yakıt ekseni — **indirgenmiş set** (1.1/1.2/4.2/4.3/5.1/5.2 GB'de ücretsiz kurulamıyor; **değerleme bloğu tamamen düşer**):

| Kod | Gösterge | GB kaynağı | Başlangıç | Isınma (15y) | Not |
|---|---|---|---|---|---|
| 1.3 | BIS kredi/GSYİH açığı | `bis_credit_gap_gb` | 1973-Q1 | ~1988 | Şablonla aynı |
| 2.2 | EW−VW genişlik | `french_eu_mkt_ew/vw` (French Europe) | 1990-07 | ~2005 | 2008'de skorlu, 2000'de değil |
| 4.1 | Getiri eğrisi — **iki-bacak, DİKİŞLİ** | arşiv: `fred_IRLTLT01GBM156N` − `fred_IR3TIB01GBM156N` → canlı: `boe_gilt_10y` − `boe_bank_rate` | arşiv 1960 / canlı 1982 | ~1975 / 1997 | §1.1 |
| 4.4 | Enflasyon momentumu — **DİKİŞLİ** | arşiv: `fred_GBRCPIALLMINMEI` → canlı: `ons_cpi` (ONS D7BT) | 1955 / 1988 | ~1970 / 2004 | §1.1 |
| 6.1 | Varyans trendi | `yahoo_ftas` (^FTAS) | 1980-02 | ~1999 | Fiyat endeksi ✓ |

Katalizör ekseni — **K2/K3 YOK** (GB'de fonlama dikişi ve kredi spread ivmesi kurulamıyor):

| Kod | Gösterge | GB kaynağı | Başlangıç | Isınma | Not |
|---|---|---|---|---|---|
| K1 | Faiz oynaklığı | `boe_gilt_10y` (BoE IADB IUDMNZC, günlük) | 1982-01 | 1997 | GB 2000 ve 2008'de skorlu ✓ |
| K4 | Hisse vol ivmesi | `yahoo_ftas` | 1980-02 | — | Şablonla aynı |

`boe_gilt_10y` **paylaşımlıdır**: K1'de 21 iş günü realize vol, 4.1-canlıda seviye spreadi olarak kullanılır — farklı dönüşümler, çakışma yok.

### 1.1 Dikişli seriler (ön-kayıtlı)

Ölen OECD kaynakları, **dikişli seri** deseniyle canlı haleflere bağlanır (K2 §B.2 kuralının şablon genellemesi): iki bacak **AYRI yüzdelik havuzlarında** skorlanır, geçiş tarihi = **arşiv serinin son gözlemi** (ölü arşivde sabit; yalnız tarih okunur, değer sızıntısı yok), her sonuç `kaynak` damgası taşır.

| Gösterge | Arşiv bacağı (→ geçiş) | Canlı bacak | Örtüşme (yüzdelik-skor) |
|---|---|---|---|
| 4.4 | `fred_GBRCPIALLMINMEI` → **2025-03-01** | `ons_cpi` (ONS `D7BT` CPI INDEX, aylık, anahtarsız) | **r = 0.895** (254 ay, 2004-02→2025-03) |
| 4.1 | `fred_IR3TIB01GBM156N` → **2026-01-01** | `boe_gilt_10y` − `boe_bank_rate`, aylığa indirgenmiş (`MS`) | **r = 0.950** (349 ay, 1997-01→2026-01) |

**Kısa-bacak seçimi (Bank Rate vs SONIA):** Bank Rate seçildi — daha yüksek örtüşme (0.950 vs 0.943), iki kat uzun örtüşme penceresi (29y vs 14y), daha erken ısınma (1997 vs 2012); ve 4.1 bir **eğri eğimidir**, TED-tarzı fonlama spreadi değildir (§B.2 ayrımı) — eğrinin kısa ucunu politika faiziyle çapalamak standart eğim ölçüsüdür. **Şerh:** ne Bank Rate ne SONIA 3-ay vadelidir; ücretsiz-programatik canlı GB 3M serisi yoktur, dolayısıyla dikişin iki yakası tam tenor-eşleniği değildir. Gerekçe ve rakamlar: [reports/gb_halef.md](reports/gb_halef.md).

**CPI ölçü sürekliliği:** ONS'un hem yıllık oranı (`D7G7`) hem endeksi (`D7BT`) vardır; şablon 4.4 endeksten 12 aylık enflasyonu kendi türettiği için **endeks** alınmıştır. CPIH (`L522`) değil **CPI** seçilmiştir — arşiv bacağı da CPI'dır; dikişin iki yakasında ölçü değiştirmek gizli kırılma olurdu.

**Kapı tetik kümeleri** (şablon US kümesinin GB-mevcut kesişimi): yakıt `{2.2, 4.4}` (US `{1.1,2.2,4.2,4.4}` ∩ mevcut), katalizör `{K4}` (US `{K3,K4}` ∩ mevcut). Bölge/tetik eşikleri 60/90, pencere 26 hafta — şablon sabitleri.

**Olay tanımı:** `^FTAS`, **standart %20 eşik** (DE'nin %24 TR-uyarlaması GB'de gerekmez — ^FTAS fiyat endeksidir, DAX TR sorunu yok).

---

## 2. Tazelik Limitleri (GB yayın takvimlerine kalibre)

Denetlenen **canlı** set:

| Seri | Limit | Gerekçe |
|---|---|---|
| `yahoo_ftas` | 5 iş günü | Günlük, ertesi iş günü |
| `boe_gilt_10y` | 5 iş günü | BoE IADB ertesi iş günü yayın (4.1-canlı uzun bacak + K1) |
| `boe_bank_rate` | 5 iş günü | BoE IADB (4.1-canlı kısa bacak) |
| `ons_cpi` | 90 gün | ONS CPI, ay M verisi ~M+1 ortasında; ay-başı referans → doğal tepe ~2.5 ay (ABD `CPIAUCNS` ile aynı kalibrasyon) |
| `french_eu_mkt_ew/vw` | 124 gün | French sitesi ~1-2 ayda bir yenilenir (ABD French ile aynı) |
| `bis_credit_gap_gb` | 285 gün | BIS gap ~5-6 ay gecikme (ABD BIS ile aynı) |

**Tazelikten MUAF (ölü dikiş arşivleri):** `fred_GBRCPIALLMINMEI`, `fred_IR3TIB01GBM156N`, `fred_IRLTLT01GBM156N`. Gerekçe: geçişten sonra kullanılmazlar ve son gözlemleri **sabit geçiş noktasıdır** — tazelik kavramı uygulanamaz (ABD `fred_TEDRATE`/K2 deseninin aynısı).

**Durum:** v0.1'de iki ölü OECD serisi BAYAT işaretleniyor ve canlıya almayı yapısal olarak engelliyordu (kasıtlı blokaj). v0.2'de halefler bağlandığı için blokaj kalktı; v1.0'da hücre **canlıya alınmıştır**. Muafiyet olmasaydı aynı mekanizmanın ölü serileri hâlâ BAYAT bulacağı testle sabitlenmiştir. Kaynak kesintisi hâlinde GB `EXIT_BAYAT` verir ve **sinyal yazmaz** — ama **hücre izolasyonu** gereği bu ABD kaydını düşürmez (§4).

---

## 3. Bootstrap Kuralı (ön-kayıtlı)

Yeni hücrenin geriye dönük tarihçe artefaktı yoktur (ABD `backtest_skorlar_v1.csv`'nin GB karşılığı **üretilmez**). Canlıya alma haftasında:

1. Rejim ve iki-eksen durumu, yalnızca **26-haftalık pencereden bootstrap** edilir: pencere başındaki ham bölge = başlangıç teyitli durum; histerezis sayaçları sıfır.
2. **Pencere yalnız bellek-içidir: hiçbir haftası dosyaya yazılmaz.** Pencere durumu türetmek için hesaplanır ve atılır; **kayıt canlıya alma günü başlar** ve o günden sonra yalnız ileriye doğru büyür (append-only, §8).
3. İlk **3 KAYIT** `baslangic_donemi: true` bayrağı taşır (bootstrap-kalitesi uyarısı).
   **Dondurma anı netleştirmesi (v1.0):** v0.2 uygulamasında bayrak *panel* uzunluğuna bakıyordu; panel her koşuda 26+1 hafta olduğu için bayrak **fiilen hiçbir zaman `true` olamazdı** (ölü kural). Ön-kayıtlı metin "canlıya almadan sonraki ilk N hafta" der — doğru muhatap **kayıttır**. Dondurmada tanım kayıt-temelli olarak sabitlenmiştir: `yazılmış sinyal sayısı < 3`. Bu bir kural değişikliği değil, uygulanamaz hâle gelmiş bir kuralın asıl niyetine göre düzeltilmesidir; ilk kayıt üretilmeden önce yapılmıştır (hiçbir sinyal etkilenmemiştir).
4. **Geriye dönük seri üretilmez**; **çürütme koşusu serisi canlı kayda ithal edilmez** (çürütme tek-seferlik ve bağlayıcıydı — §A/§D kirlilik kuralı).

---

## 4. Sinyal Düzeni

`signals/gb/YYYY-MM-DD.json` — **tek dosyada** yakıt (endeks+rejim+bloklar+göstergeler) + iki-eksen (katalizör+K göstergeleri) + durum (ham/nihai dil+kapı+istisnalar) + statü + hücre metodoloji sürümü/dondurma tag'i. `index.json` deseni ABD ile aynı (append-only). ABD `signals/` ve `signals/v2/` yolları **dokunulmaz**.

**Hücre izolasyonu (ön-kayıtlı işletim kuralı):** Hiçbir hücre diğerini düşüremez. Actions'ta her hücre **ayrı adımda**, `continue-on-error` ile koşar ve kendi çıkış kodunu raporlar; commit adımı `if: always()` ile **üretilmiş ne varsa** kaydeder; job hükmü **commit'ten sonra** verilir. Böylece GB bayat/hatalı olsa bile ABD sinyali yazılır ve commit edilir — koşu yine de kırmızı yanar (sessiz kayıp yok). Çıkış kodları: `0` yeni sinyal, `1` aynı-gün no-op (başarılı), `2` şema, `3` bayat, `5` dondurma tag'i yok; kabul yalnız `{0, 1}`.

---

## 5. Değişiklik Günlüğü + Dondurma Protokolü (v1 §0 aynası)

- **Protokol:** Belge **2026-07-20'de donduruldu** (başlık `v1.0 DONDURULDU`, git tag `gb-cell-freeze`); `configs/gb.py` değerleri kilitlidir. Bundan sonraki her değişiklik yeni sürüm + günlük girişi ister (v1 §0 disiplini). Motor `src/cell/` şablonundan geldiği için GB'ye özgü kilit yalnızca **config değerleridir**; şablon değişiklikleri ABD regresyon kapısına (bit-aynılık) tabidir.
- **Değişiklik günlüğü:**
  - **v0.1 (2026-07-19):** İlk taslak. H0/çürütme fizibilitesinden GB bağlamaları; şablon genellemeleri (iki-bacak 4.1, birleşik yazıcı, çok-hücreli nabız, veri ad-uzayı) mühendislik hazırlığı olarak eklendi. CANLI DEĞİL.
  - **v0.2 (2026-07-20):** Canlı halefler bağlandı, açık maddeler 1-2 kapandı. (a) 4.4 ve 4.1 **dikişli seriye** çevrildi (§1.1); canlı bacaklar ONS `D7BT` CPI endeksi ve BoE gilt−Bank Rate eğrisi; örtüşme korelasyonları r=0.895 / r=0.950. (b) K2 dikiş kuralı genel `yap_dikisli` fabrikasına çıkarıldı — K2 onun ilk örneği, ABD davranışı bit-aynı (regresyon kapısı). (c) Tazelik tablosu haleflere göre yenilendi; ölü arşiv bacakları MUAF ilan edildi; **canlıya alma blokajı kalktı** (onay/dondurma kapısı duruyor). (d) Bootstrap kuralına "pencere bellek-içi, kayıt canlıya alma günü başlar" netleştirmesi eklendi. CANLI DEĞİL.
  - **v1.0 (2026-07-20) — DONDURULDU + CANLIYA ALINDI (kovanın ilk çoğalması):** (a) Açık maddeler 5-6 **kabul edilen bilinen sınır** olarak kapatıldı (§6: S1 tenor uyumsuzluğu, S2 ONS sözleşmesizliği; + S3 yapısal kapsam farkı); çözülecek değil, beyan edilen şerhler. K1 geçerlilik konvansiyonu (1982) teyit edildi. (b) Belge `GB-METHODOLOGY-TASLAK.md` → `GB-METHODOLOGY.md`, git tag **`gb-cell-freeze`**. (c) **Dondurma dişi** eklendi: `dondurma_tag` beyan eden hücre, tag yoksa yazmayı reddeder (`EXIT_DONDURMA`); `hucre_methodology` + `dondurma_tag` her sinyale damgalanır. (d) GB `AKTIF_HUCRELER`'e eklendi; Actions'a **ayrı, izole** GB adımı; nabız GB dizinini de izliyor. (e) **UYGULAMA DÜZELTMESİ (kural DEĞİŞMEDİ):** §3.3 `baslangic_donemi` bayrağının tanımı kayıt-temelli olarak sabitlendi (`yazılmış sinyal sayısı < 3`). Ön-kayıtlı kural ("canlıya almadan sonraki ilk N hafta") aynen durmaktadır; düzeltilen, o kuralı uygulanamaz kılan uygulamadır — bayrak *panel* uzunluğuna bakıyordu ve panel her koşuda 26+1 hafta olduğu için fiilen hiç `true` olamıyordu (ölü kural). İlk kayıt üretilmeden yapıldı; hiçbir sinyal etkilenmedi. (f) İlk GB sinyali üretildi. CANLI.
  - *(Günlük sırası 2026-07-20'de kronolojik hâle getirildi — yalnız sıralama; hiçbir girişin içeriği değişmedi.)*

---

## 6. Kabul Edilen Bilinen Sınırlar (dondurmada KAPATILDI)

Bunlar çözülecek açık maddeler **değildir**; hücrenin kalıcı, beyan edilen sınırlarıdır. Dondurma bunları bilerek kabul eder — gizlenmedikleri sürece geçerli bir hücre kurulabilir (D2: kapsam farkı beyan edilir, gizlenmez).

**S1 — 4.1 tenor uyumsuzluğu.** Canlı kısa bacak (BoE Bank Rate) **3-ay vadeli değildir**; ücretsiz + programatik canlı bir GB 3M serisi yoktur (SONIA da gecelik). Dikişin iki yakası bu yüzden tam tenor-eşleniği değildir. Örtüşme yüzdelik-skor korelasyonu **r = 0.950**, farkın *skor düzeyinde* küçük olduğunu gösterir — **sıfır olduğunu göstermez.** 4.1-GB okunurken bu şerh geçerlidir.

**S2 — ONS kaynak kırılganlığı.** `www.ons.gov.uk/.../timeseries/{cdid}/mm23/data` **sözleşmesiz** bir uçtur (Yahoo emsali, §13.2); `api.ons.gov.uk` uçları 404 vermektedir. Uç değişirse 4.4-GB canlı bacağı kesilir. Tazelik dişi bu kırılmayı **yakalar** (GB `EXIT_BAYAT`, kırmızı) ama halefi kurmaz; hücre izolasyonu sayesinde ABD kaydı etkilenmez. Bilinen yedek yollar (kullanılırsa yeni sürüm gerektirir): CPIH `L522` veya ONS toplu indirme.

**S3 — Yapısal kapsam farkı (şablondan devralınan).** Değerleme bloğu (5.1/5.2) ve 1.1/1.2/4.2/4.3 ile K2/K3 GB'de kurulamaz. v1 ablasyonunun en kritik bulduğu **değerleme bloğu yoktur**; GB yakıt endeksi 4 blok / 5 göstergeyle, katalizör 2 göstergeyle hesaplanır. GB bu yüzden İskelet §4 sınıflandırmasında **B** hücresidir.

**Açık kalan (dondurmayı engellemeyen) tek madde:**

- **Bootstrap penceresi yeterliliği:** 26 hafta, rejim histerezisi için kısadır; `baslangic_donemi` bayrağı ilk 3 kaydı işaretler. Pencere uzunluğunun yeniden değerlendirilmesi **canlı kayıt biriktikten sonra** yapılacaktır ve yeni sürüm gerektirir. (K1 geçerlilik konvansiyonu — GB 1982, seri başı — dondurmada **teyit edilmiştir**; şablonun US 1971/Bretton Woods gerekçesi GB'ye taşınmaz.)

---

*v1.0 — 2026-07-20. **DONDURULDU**, tag `gb-cell-freeze`. Kovanın ilk çoğalması: ABD dışındaki ilk canlı hücre.*