# JP Hücresi — Metodoloji v1.0 (DONDURULDU)

**Belge türü:** Hücre parametre bağlaması — **DONDURULMUŞ** (git tag `jp-cell-freeze`)
**Statü:** **v1.0 DONDURULDU (2026-07-22).** JP = değerleme-vekilli **B+ hücre**. Aşama A (e-Stat CPI dikişi r=0.995 + MoF K1 canlılık düzeltmesi) + Aşama B (H12 eki `h12-freeze`) + Aşama C (5.3 bağlandı, bu dondurma) tamam. **CANLI DEĞİL** — kalan tek adım Aşama D (AKTIF_HUCRELER + Actions). Dondurma sonrası değişiklik = yeni sürüm + değişiklik günlüğü; `configs/jp.py` kilitlendi.
**Tarih:** 2026-07-22 | **İlişki:** [KOVAN-ISKELET.md](KOVAN-ISKELET.md) H3-JP; şablon örnekleri [GB-METHODOLOGY.md](GB-METHODOLOGY.md) + [DE-METHODOLOGY.md](DE-METHODOLOGY.md); makine karşılığı [configs/jp.py](configs/jp.py); değerleme-vekil [DEGERLEME-VEKIL-EKI.md](DEGERLEME-VEKIL-EKI.md); halef kanıtı [reports/jp_halef.md](reports/jp_halef.md)

---

## 0. Statü Beyanı (her sinyal dosyasında taşınır)

Bu hücre, **dondurulmuş şablonun** (METHODOLOGY v1.5 + METHODOLOGY-V2 v2.1) JP parametre bağlaması + **dondurulmuş değerleme-vekil ekidir** (DEGERLEME-VEKIL-EKI v1.0, `h12-freeze`); **yeni mekanizma içermez** (5.3 şablon-ekinden gelir, hücre belgesinden değil). Çekirdek mantık `src/cell/` şablonundan gelir ve ABD ile bit-aynıdır.

Hücre bir **TANIKTIR**: v1 kriterleri geçilmedi, v2 çürütüldü. JP çıktıları **doğrulanmış enstrüman sinyali değildir**; her dosya `statu` alanında bu ibareyi taşır. **B+ hücresi** (değerleme-vekilli): yakıt **6 gösterge / 5 blok** + katalizör 2. Gerçek değerleme (5.1 CAPE + 5.2 BSEYD) ücretsiz kurulamadığı için (ABD dışı ortak sınır) yerine 5.3 değerleme-vekili (Nikkei fiyat / JPNNGDP) konur — çift-sayım yasağıyla (§4). Not: v2 fizibilitesinin "JP 2/11" hükmü **1989 tarihsel doğrulaması** içindi (1974-öncesi başlangıç şartı); **canlı hücre** için soru farklıdır ve JP bugün GB/DE ile pariteli (üstelik değerleme-vekiliyle bir adım ötede) skorlanabilir.

---

## 1. Config Tablosu (JP bağlamaları)

Yakıt ekseni — **indirgenmiş set + değerleme-vekil** (1.1/1.2/4.2/4.3/5.1/5.2 kurulamıyor; **değerleme bloğu 5.3 vekiliyle dolar**):

| Kod | Gösterge | JP kaynağı | Başlangıç | Isınma (15y) | Not |
|---|---|---|---|---|---|
| 1.3 | BIS kredi/GSYİH açığı | `bis_credit_gap_jp` | 1974-Q4 | ~1990 | Şablonla aynı |
| 2.2 | EW−VW genişlik | `french_jp_mkt_ew/vw` (French Japan) | 1990-07 | ~2005 | Europe deseninin aynısı |
| 4.1 | Getiri eğrisi — **iki-bacak, DİKİŞSİZ** | `fred_IRLTLT01JPM156N` (10Y, 1989+) − `fred_IR3TIB01JPM156N` (3M, 2002+) | eğri **2002+** | **~2017** | §1.1 — DE emsali (iki OECD bacağı da canlı) |
| 4.4 | Enflasyon momentumu — **DİKİŞLİ** | arşiv: `fred_JPNCPIALLMINMEI` (ÖLÜ, geçiş sabiti **2021-06**) → canlı: `estat_cpi` (e-Stat 2020-baz ulusal 総合, 1970-01→2026-05) | 1955 / 1970 | ~1985 | §1.1 — r=0.995, AYNI ölçü |
| **5.3** | **Değerleme-vekili** — Nikkei FİYAT endeksi / nominal GSYİH | `fred_NIKKEI225` ÷ `fred_JPNNGDP` (1994-Q1+) | GSYİH **1994** | **~2009** | §4 — H12 eki (`h12-freeze`); JP = B+ |
| 6.1 | Varyans trendi | `fred_NIKKEI225` | 1949-05 | ~2003 | Fiyat endeksi ✓ |

Katalizör ekseni — **K2/K3 YOK** (JP'de fonlama dikişi ve kredi spread ivmesi kurulamıyor):

| Kod | Gösterge | JP kaynağı | Başlangıç | Isınma | Not |
|---|---|---|---|---|---|
| K1 | Faiz oynaklığı | `mof_jgb_10y` (MoF günlük JGB 10Y, anahtarsız CSV) | 1986-07 | ~2001 | GB BoE / DE Bundesbank emsali |
| K4 | Hisse vol ivmesi | `fred_NIKKEI225` | 1949-05 | — | Şablonla aynı |

### 1.1 Dikişsiz 4.1 + ölü-CPI blokajı

**4.1 dikişsiz (DE emsali):** İki OECD bacağı da **canlı** (10Y 2026-06, 3M 2026-05); yaşayan seri dikişlenmez (geçiş sabiti invariantı — PIT). Eğri 3M bacağı 2002'de başladığından **ısınma ancak ~2017'de dolar** → 4.1 bu tarihten önce skorlanmaz (kısa tarihçe, beyan edilen sınır). Daha derin alternatif MoF günlük eğriden 10Y−1Y (1974+) olabilir ama eğri tanımını GB/DE'den (10Y−3M) saptırırdı — bu bir hücre kararıdır ve şimdilik GB/DE paritesi korunmuştur.

**4.4 dikişli (Aşama A — GB/DE deseni):** Arşiv `fred_JPNCPIALLMINMEI` ÖLÜ (2021-06, geçiş sabiti) → canlı `estat_cpi`. Canlı halef **KURULDU**: e-Stat API `0003427113` (2020 baz, `cdTab=1` indeks / `cdCat01=0001` 総合 / `cdArea=00000` 全国), 1970-01→2026-05, aylık, canlı; anahtar `ESTAT_API_ID` (FRED emsali; `src/ingest/estat.py`). Ayrı yüzdelik havuzları, geçiş = arşivin son gözlemi. **Örtüşme yüzdelik-skor r=0.995** (426 ay). **ÖLÇÜ SÜREKLİLİĞİ:** arşiv ve halef **aynı ölçü** — ikisi de ulusal tüm-kalem CPI endeksi (yalnız baz yılı farklı, yüzdelik ölçek-bağımsız). GB (ONS, r=0.895; sepet küçük farklı) / DE (HICP, r=0.898; ulusal→HICP ölçü değişti) dikişlerinden **daha temiz** — JP'de ölçü-değişimi sınırı **yok**. Kanıt: [reports/jp_halef.md](reports/jp_halef.md). Blokaj **KALKTI**; arşiv `ARSIV_MUAF`'a geçti.

**K1 canlılık düzeltmesi (sağlık taraması):** MoF `mof_jgb_10y` yapısal ~3 hafta bayattı — `jgbcme_all.csv` yalnız önceki ay sonuna güncelleniyor; cari ay ayrı `jgbcme.csv`'de (cp932). Adaptör iki dosyayı birleştirir → bugüne taze (`src/ingest/mof.py`, [reports/jp_halef.md](reports/jp_halef.md) §2).

**Olay tanımı (DAX dersi kontrol edildi):** `fred_NIKKEI225`, **standart %20 eşik** — Nikkei 225 bir **FİYAT endeksidir** (FRED notu teyit: "daily index value at market close"; temettüsüz). DAX'ın toplam-getiri sorunu (%24 TR-uyarlaması) JP'de **yoktur**. DE'den ayrışan bu noktada JP, GB/US ile aynı %20'yi taşır. (Nikkei'nin fiyat-endeksi olması, H12 değerleme-vekilinin JP'de kurulabilmesinin de önkoşuludur — §4.)

**Kapı tetik kümeleri** (US kümesinin JP-mevcut kesişimi): yakıt `{2.2, 4.4}`, katalizör `{K4}`. Bölge/tetik eşikleri 60/90, pencere 26 hafta — şablon sabitleri.

**4.2 DÜŞTÜ (bağlanmadı) — düzeltilmiş gerekçe:** `JPNASSETS` (BoJ bilançosu) 2026-07-22 probe'unda **fiilen CANLI** bulundu (son 2026-06) — "2024-12'de ölü" **değil.** Düşme sebebi ölüm değil, **frekans**: JPNASSETS aylıktır ve US 4.2'nin 26-**hafta** penceresi aylık seride anlamsız (26 ay ≈ 2 yıl). Bağlanması `yap_4_2`'ye pencere-parametresi (şablon değişikliği) ister — bonus bir gösterge için kapsam-dışı. **BoJ halefi isteğe bağlı gelecek iştir ve JP'yi BLOKLAMAZ**; JP net B kalır.

---

## 2. Tazelik Limitleri (JP yayın takvimlerine kalibre)

Denetlenen **canlı** set: `fred_NIKKEI225` / `mof_jgb_10y` (5 iş günü), `estat_cpi` (90 gün, 4.4 canlı halefi), `fred_IRLTLT01JPM156N` / `fred_IR3TIB01JPM156N` (90 gün, aylık OECD), `french_jp_mkt_ew/vw` (124 gün), `bis_credit_gap_jp` (285 gün). **Ölü arşiv `ARSIV_MUAF`'ta:** `fred_JPNCPIALLMINMEI` denetlenmez (geçiş sabiti; TEDRATE/GB/DE deseni). Bugün canlı set **temiz** (`tazelik_ihlalleri == []`).

---

## 3. Bootstrap + Sinyal Düzeni (şablon standardı)

Bootstrap kuralı GB/DE ile birebir aynı — kayıt-temelli `baslangic_donemi` (yazılmış sinyal < 3), 26-haftalık bellek-içi pencere, geriye dönük seri üretilmez. Sinyal düzeni `signals/jp/YYYY-MM-DD.json` (birleşik şema). Hücre izolasyonu (§GB.4) JP'ye aynen uygulanır. Dondurma kilidi: `jp-cell-freeze` tag'i.

---

## 4. H12 Değerleme-Vekil Eki (BAĞLANDI — JP = B+)

JP, [DEGERLEME-VEKIL-EKI.md](DEGERLEME-VEKIL-EKI.md) (5.3) ekini **bağlar** — ek Aşama B'de dondurulduktan (`h12-freeze`) sonra bu dondurmayla eşzamanlı entegrasyon. Vekil: **Nikkei fiyat-endeksi (`fred_NIKKEI225`) / nominal-GSYİH (`fred_JPNNGDP`)** oranı, genişleyen-yüzdelik, doğrudan yön (yüksek = aşırı değerleme = yüksek kırılganlık; 5.1 CAPE ile aynı). Nikkei'nin **fiyat** endeksi olması (§1.1) önkoşuldur — DE'nin ^GDAXI (TR) sorunu JP'de yok. `JPNNGDP` FRED'de ücretsiz+canlı (1994-Q1→2026-Q1); ısınma ~2009.

**Yapısal etki:** `degerleme: ["5.3"]` bloğu eklenir → blok sayısı **4→5**, her blok ağırlığı 1/4→**1/5** (değerleme, A-hücredeki gibi 1/5; ek §4 ön-kayıt). **Çift-sayım yasağı (ek §3):** JP'de gerçek değerleme (5.1/5.2) yok → `MarketConfig.__post_init__` dişi sorunsuz geçer (ABD ise {5.1,5.2} taşır, 5.3 ASLA almaz — bit-aynı).

**İki-frekans PIT (ek §5):** pay günlük (bilgi = ref+1 iş günü), payda çeyreklik (`ceyreklik_gsyih`, çeyrek sonu+45 gün); her bacak AsOfVeri'ye ayrı tabi → sızıntı imkânsız. `JPNNGDP` tazelik limiti 285 gün (çeyrek-başı referans yayın öncesi ~224 güne çıkar).

**Kabul edilen bilinen sınırlar (ek §7, JP'ye özgü):** (a) **seviye göstergesi** (WDI yıllık-değişimle r=−0.20; yüzdelik seviyeyi izler); (b) **dar pay** (Nikkei 225 ≠ toplam mcap); (c) kirlilik beyanı — tarihsel performans KANIT DEĞİL (blok GB-2000 kaçışı görüldükten sonra tasarlandı), tek sahici sınav canlı + gelecekteki bakılmamış olaylar.

---

## 5. Değişiklik Günlüğü + Dondurma Protokolü (v1 §0 aynası)

- **Protokol:** v1.0 DONDURULDU (2026-07-22, git tag `jp-cell-freeze`, `configs/jp.py` kilitli). Dondurma sonrası değişiklik = yeni sürüm + günlük girişi.
- **Değişiklik günlüğü:**
  - **v1.0 (2026-07-22) — DONDURMA (`jp-cell-freeze`), Aşama C:** (a) **H12 değerleme-vekili (5.3) BAĞLANDI** (Aşama B'de `h12-freeze`'lenen ek): Nikkei fiyat / `JPNNGDP`; `degerleme: ["5.3"]` bloğu → JP **B+ hücre** (6 gösterge / 5 blok), değerleme A-hücre gibi 1/5 ağırlık. Çift-sayım dişi geçer (5.1/5.2 yok). (b) Kabul edilen sınırlar donduruldu: CPI ölçü-sürekliliği ✓ (aynı ölçü, r=0.995), 4.2 yok (frekans), değerleme-vekil seviye-göstergesi + dar-pay (Nikkei 225). (c) K1 geçerlilik 1986 (MoF 10Y başı) teyit. (d) `JPNNGDP` tazelik 285 gün. CANLI DEĞİL (tek kalan: Aşama D).
  - **v0.1 (2026-07-22):** İlk taslak (GB/DE v1.0 yapısının aynası). H0 fizibilitesinden JP bağlamaları; JP core kaynakları ingest edildi (BIS-JP, French-Japan VW+EW, FRED OECD JP 10Y/3M/CPI + NIKKEI225, MoF JGB 10Y — yeni `src/ingest/mof.py`). 4.1 dikişsiz (DE emsali); 4.4 canlı halefi PROBE olarak ayrıldı ve kasıtlı blokaj kuruldu; 4.2 B+ yolu olarak işaretlendi (bağlanmadı); H12 eki aday (bağlanmadı). CANLI DEĞİL.
  - **v0.2 (2026-07-22) — Aşama 1.5, sağlık taraması + halef hükmü:** (a) **Tüm JP serileri canlılık+tazelik tarandı** (JPNASSETS sürprizinin tekrarına karşı): BIS-JP/French-JP/OECD 10Y-3M/Nikkei/MoF hepsi taze; ölü olan yalnız bilinen 4.4 arşivi. (b) **4.2 DÜŞTÜ — düzeltilmiş gerekçe:** JPNASSETS "2024-12 ölü" **değil**, fiilen canlı (2026-06); düşme sebebi aylık-frekans/pencere-parametresi (§1.1). BoJ halefi isteğe bağlı gelecek iş, JP'yi bloklamaz → JP net **B**. (c) CPI halef hükmü (o an): anahtarsız yol yok, açık probe (M1). (d) Nikkei **fiyat endeksi** teyit edildi (FRED notu) → %20 eşik doğru, H12 vekili için de uygun. (e) H12 fizibilite hükmü ([DEGERLEME-VEKIL-EKI.md](DEGERLEME-VEKIL-EKI.md)): fiyat-endeksi/GSYİH ile haftalık-anlamlı kurulabilir; JP için Nikkei/`JPNNGDP` (§4). CANLI DEĞİL.
  - **v0.3 (2026-07-22) — Aşama A, CPI dikişi + K1 canlılık düzeltmesi:** (a) **M1 ÇÖZÜLDÜ — 4.4 CPI halefi KURULDU:** e-Stat API (`0003427113`, ESTAT_API_ID anahtarı) canlı ulusal 総合 CPI endeksi (1970-01→2026-05) bağlandı; dikiş r=0.995, **ölçü değişmedi** (JP'nin en temiz dikişi — GB/DE'den yüksek). Kasıtlı blokaj kalktı; arşiv `ARSIV_MUAF`'a geçti. Yeni `src/ingest/estat.py` + `tests/test_ingest_estat.py`. (b) **K1 canlılık düzeltmesi:** MoF `mof_jgb_10y` yapısal ~3 hafta bayattı (cari ay ayrı `jgbcme.csv`'de); adaptör iki dosyayı birleştiriyor → bugüne taze. (c) Kanıt: [reports/jp_halef.md](reports/jp_halef.md). Canlı tazelik seti **temiz**. CANLI DEĞİL (dondurma + AKTIF-dışı son engeller).

---

## Dondurmayla Kapatılan / Kalan Maddeler

**Dondurmayla kapatıldı (v1.0):**
1. ✅ **4.4 CPI halefi:** e-Stat dikişi, r=0.995, ölçü değişmedi (Aşama A). Kanıt: [reports/jp_halef.md](reports/jp_halef.md).
2. ✅ **H12 değerleme-vekil:** 5.3 bağlandı (Aşama C, `h12-freeze` ekiyle). JP = B+.
3. ✅ **K1 geçerlilik 1986** (MoF 10Y başı) teyit; **K1 canlılık** iki-dosya birleşimiyle düzeltildi.

**Dondurmadan sonra açık (kabul edilen bilinen sınır — hükmü etkilemez):**
1. **4.1 kısa tarihçe:** eğri 2002+ (ısınma 2017) — GB (1997)/DE'den kısa. Kabul edilen sınır; derinleştirme (MoF 10Y−1Y, 1974+) gelecek sürüm kararı — eğri tanımını GB/DE'den (10Y−3M) saptırır.
2. **4.2 B+ yükseltme (isteğe bağlı, JP'yi bloklamaz):** `yap_4_2`'ye pencere-parametresi + canlı JPNASSETS (aylık) — ayrı şablon değişikliği (ABD regresyon kapısına tabi), gelecek iş.
3. **Değerleme-vekil sınırları:** seviye-göstergesi + dar-pay (Nikkei 225) — kabul edilen, beyanlı ([DEGERLEME-VEKIL-EKI.md](DEGERLEME-VEKIL-EKI.md) §7).
4. **Bootstrap penceresi:** GB/DE ile aynı açık madde.

---

*v1.0 DONDURULDU — 2026-07-22 (`jp-cell-freeze`). JP = değerleme-vekilli B+ hücre. Kalan tek adım: Aşama D (canlıya alma). Bir TANIKTIR — çıktılar doğrulanmış enstrüman sinyali DEĞİLDİR.*