# Kovan Senkron Katmanı — Metodoloji (KOVAN-METHODOLOGY)

**Belge türü:** KATMAN 2 (senkron) ön-kaydı — **YENİ MEKANİZMA.** Hücre belgeleri "bağlama-ile-sınırlı"dır; senkron katmanı yeni gösterge tipi + yargıç girdisi getirir, bu yüzden **kendi ön-kayıt sürecinden** geçti.
**Statü:** **v1.0 — DONDURULDU 2026-07-26 (`sync-freeze`).** Beş iç denetim (v0.2-v0.6) + iki dış hakem/fizibilite turu (v0.7-v0.10) tamamlandı; on tur ön-kayıt disiplini kapandı. Eşikler/kurallar/prompt/sonuç-yorum tablosu **kilitli**; değişim = yeni sürüm + günlük. **Kod:** `src/sync/` iskeleti kuruldu (donmuş eşikleri UYGULAR, seçmez); freeze-lock `sync-freeze` tag'i arar. **CANLI DEĞİL** — Actions adımı yok; ilk `signals/sync/` sinyali ayrı emirle. **Statü beyanı: bu katman kalıcı-doğrulanmamış bir KAYITTIR** (doğrulanmış sinyal değil; §4c). Sınav = canlı kayıt + §4 çürütme testleri (S5).
**Tarih:** 2026-07-22 (taslak) → **2026-07-26 (DONDURULDU)** | **İlişki:** [KOVAN-ISKELET.md](KOVAN-ISKELET.md) §5 (S1-S4), §2 (D1-D7), §4 (sınıf-ses); [reports/kovan_h4_fizibilite.md](reports/kovan_h4_fizibilite.md) (fizibilite kapısı); [src/ingest/cbs.py](src/ingest/cbs.py) (S3 matrisi); hücre kadrosu US/GB/DE/JP/CN (tam).

---

## 0. Köken, Kirlilik ve MANŞET ÇERÇEVE (v2 §A aynası — BAĞLAYICI)

**MANŞET ÇERÇEVE (öz-eleştiri #6):** **S1-S4 kırılgan bir KONFİGÜRASYONU nitelendirir; SÜRMEKTE OLAN SENKRONİZASYONU tespit etmez.** Göstergeler yavaş (çeyreklik/aylık kaynak verisi) ve yapısaldır; gerçek senkron kriz günlerde olur. Bu katman "çöküş tahmincisi" değildir — kırılganlık haritasının küresel katmanıdır. Bu cümle her yorumun üstünde durur.

Bu senkron göstergeleri, **tüm hücre çürütme sonuçları** (v1 3/6, v2 1/3), **beş hücrenin bugünkü durumu** ve özellikle **JP'nin bugünkü tek-ayrışan "Kuru orman" tablosu** (yakıt 77.3, değerleme-vekili ≈99.5) GÖRÜLDÜKTEN sonra tasarlanıyor. Bu yüzden:

- **Tarihsel küresel-kriz koşusu KANIT DEĞİLDİR.** Örneklem ~3-4 olay (1987?, 1997-98, 2008, 2020), **hepsi bilinmektedir**. Sonucu görerek eşik seçmek kaçınılmaz iç-örneklem başarısıdır (D5). Tarihsel koşu yalnız **akıl-sağlığı**dır, "KANIT DEĞERİ YOK" damgalı.
- **Tarihsel "doğrulama" tanımı gereği İMKÂNSIZDIR** — bakılmamış küresel-senkron olay yoktur. Baştan kabul.
- **Bağlayıcı sınav = CANLI KAYIT (S5) + TABAN-ORAN ÇÜRÜTMESİ (§4).** İç-tutarlılık çürütmesi v0.4'te yapısal-boş bulunup terk edildi; v0.5'te mutlak bilgi-eklememe testi de **taban-oran karşılaştırmasına** çevrildi (ilan-koşullu kötüleşme > ilansız koşulsuz frekans; v1 Brier-vs-naif emsali). Her ilan +18 ay ölçülür (krize gerek yok, ama pratikte 10+ yıl).
- **Sonuç-yorum tablosu, dondurma anında, sonuç görülmeden yazılır** (v2 §D emsali).

---

## 1. S3 Fizibilite Hükmü (İŞ A — fiili ingest teyidi, 2026-07-22)

**HÜKÜM: S3 KURULABİLİR** (fiili sorguyla doğrulandı — JPNASSETS dersi). BIS consolidated banking statistics (`WS_CBS_PUB`), ülke-çifti banka maruziyeti, **ücretsiz + anahtarsız + programatik (CSV)** — bugün fiilen döndü:

| Çift | Anahtar | Kapsam | Son |
|---|---|---|---|
| DE → US (UR) | `Q.S.DE.4R.U.C.A.A.TO1.A.US` | 2004-Q4 → 2025-Q4 | $440B |
| US → DE (UR) | `Q.S.US.4R.U.C.A.A.TO1.A.DE` | 2005-Q1 → 2025-Q4 | $292B |
| JP → US (UR) | `Q.S.JP.4R.U.C.A.A.TO1.A.US` | 2005-Q1 → 2025-Q4 | $2,766B |
| JP → tüm (`5J`) | `Q.S.JP.4R.U.C.A.A.TO1.A.5J` | 2005-Q1 → 2025-Q4 | $5,674B |
| tüm → CN (`5A`) | `Q.S.5A.4R.U.C.A.A.TO1.A.CN` | 2005-Q1 → 2025-Q4 | $837B |
| GB → US (UR) | `Q.S.GB.4R.U.C.A.A.TO1.A.US` | 2004-Q4 → 2025-Q4 | $1,769B |
| DE → US (IC, `F`) | `Q.S.DE.4R.F.C.A.A.TO1.A.US` | **1999-Q2** → 2025-Q4 | $464B |

- **Frekans/gecikme:** çeyreklik; `bilgi_tarihi = çeyrek sonu + 135 gün` (kredi-açığı emsali, ~4.5 ay).
- **Isınma çözümü:** UR-bazı 2005+ → yüzdelik 15y ısınması ~2020'de dolar (geç). S3 **dönüşümsüz HAM-PAY** kullanır: `pay = X→Y / X→tüm` bir orandır (0-1), yüzdelik ısınması GEREKMEZ; veri başından anlamlı. (Tek dönüşümsüz S-göstergesi.)

---

## 2. Göstergeler (S1-S4 — TÜMÜ HİPOTEZ, sıfır serbest parametre)

**İki-eksen mirası (H3):** {S1, S2} = **yavaş küresel yakıt**; {S3, S4} = **hızlı yayılım**. **BİRLEŞTİRME YOK** — her S ham girer (D3). Eşikler şablon konvansiyonlarından (60 = bölge, 90 = tetik; BIS +2/+10 = üçüncü-taraf); yeni eşik icat edilmez, duyarlılıkta taranır.

### S1 — Senkron yakıt sayısı (yavaş) — *isimli küme + mutlak A/B sayımı*
**Çıktı skaler oran DEĞİLDİR** (öz-eleştiri #1: 5-hücre oranı hem kaba —%20/hücre— hem kadro-kaymasına açık). S1 bir **isimli küme** üretir:

> `S1 = {yakıt > 60 olan hücreler, sınıflarıyla}` — ör. *"3 kırılgan: US, DE, JP (A/B); GB, CN değil."*

**Yargıç girdisi (alarm):** `S1_ab = yakıt>60 olan A/B-sınıfı hücre SAYISI` (mutlak, oran değil). Alarm kuralı `S1_ab ≥ N`. **C hücreleri alarm sayısına ASLA girmez** (sınıf-ses, ISKELET §4); yalnız raporlanan kümede **bağlam** olur — hücre-içi `yakit_tetik=[]` kararının senkron karşılığı. Sınıf-ağırlığı YOK (D4'ten kaçınıldı); ayrım yargıç eşiğinde.

**N ÖN-KAYITLI = 3** (bugünkü 4 A/B hücrenin —US/GB/DE/JP— **çoğunluğu**). Gerekçe (yapısal, veriden TÜRETİLMEMİŞ): "senkron" iddiası, iyi-donanımlı piyasaların **çoğunun** aynı anda kırılgan olmasını gerektirir; salt çoğulluk (2/4) yeterli değildir. Bugünkü okuma S1_ab=1 (yalnız JP) → N=3'ün çok altında; N bugünü alarma sokmak/sokmamak için seçilmedi — konvansiyon. **Duyarlılık N±1 (2/4).** Eşik 60 = bölge; ±10 (50-70).

**KADRO-BAĞIMLILIĞI BEYANI:** S1 eşikleri **mutlak sayı** cinsindendir ve mevcut **5-hücre / 4-A-B** kadrosuna bağlıdır. Kadro değişirse (yeni hücre) senkron katmanı **yeni sürümle yeniden ön-kayıtlanır** — dondurmanın kadro-bağlı olması **kabul edilen maliyettir** (kadro-arası kıyaslanabilirlik iddiası YOK).

**PAYDA GARANTİSİ (kapsam — v0.3; v0.7'de ÇİFT-KAPI çözüldü):** `S1_ab` yalnız **O HAFTA sinyal üretmiş** A/B hücreler üzerinden sayılır; kapsam sayısı **M ∈ {0..4}** (kötüleşme büyüklüğü M_a/M_b ile karıştırma — bu M *kapsamdır*). İki farklı amaç, iki farklı kapı:

- **İLAN kapısı (küresel hüküm):** Alarm/ilan (`S1_ab ≥ N` → "Küresel senkron KONFİGÜRASYON") **ANCAK M = 4** ise geçerlidir; **M < 4 → EKSİK-KAPSAM, küresel hüküm YOK.** Gerekçe: yalnız 4 A/B hücre var; biri karanlıksa `S1_ab ≥ 3` sahte-kolay olur, tek eksik hücre alarmı çevirir. Büyük bir piyasa dark iken "küresel" hüküm anlamsız.
- **ÇÜRÜTME havuzu (v0.7 — hakem #1; çift-kapı gevşetildi):** M=4'ü çürütmeye de dayatmak (v0.3) çürütmeyi ilan kadar kırılgan yapıyordu → "sessiz ama yanlışlanamaz" kayması. Düzeltme: koşul `S1_ab ≥ N` (raporlayan A/B hücreler arasında) sağlanan ama **M = 3** olan haftalar **GÖLGE-EPİZOD (kapsam=3/4)** olarak kaydedilir — **küresel hükme girmez**, ama §4 taban-oran/epizod havuzunu **besler** (taban-oran zaten "o pencerede sinyal üreten hücreler"e bölünen orandır → eksik hücreye doğal dayanıklı). Böylece çürütme, ilan-kapısının katılığından açlığa sürüklenmez. M ≤ 2 haftalar hiçbir havuza girmez.

**CANLILIK TABANI — İŞLEMEZ (INOPERATIVE) hükmü (v0.7 — hakem #1; JPNASSETS dersinin katman düzeyi):** Katman ömrü boyunca **M = 4 kapsamı haftaların < %70'inde** sağlanırsa katman **İŞLEMEZ** ilan edilir — *doğrulanmamış da çürütülmemiş de değil; yapısal olarak konuşamaz*, ve **bu başlı başına raporlanan bir başarısızlıktır** (sessiz-ama-canlı-görünme tuzağının panzehiri). **X = %70 ön-kayıtlı**, gerekçe: 5-günlük veri ekosisteminde rutin bakım/gecikme birkaç haftalık boşluklar üretir (tolere edilir); ama kapsamın **çoğunluğu-artı-güvenlik-payı** sağlanmıyorsa katman fiilen konuşamaz durumdadır. (Fizibilite koşusunda gözlenen tarihî M=4 oranı §9'da; X bu gözleme *fit edilmedi* — kapsam-uptime tanımı üçte-ikilik `baslangic`/N=3 çoğunluk-eşiği ailesinden, veriden türetilmemiş konvansiyon; duyarlılık %60-80.)

### S2 — Küresel kredi genişliği (yavaş) — *BIS resmi eşik*
`S2 = BIS kredi/GSYİH açığı EŞİK-ÜSTÜ olan aktif hücre sayısı.` **Eşik = BIS resmi +2 (birikim) / +10 (şiddetli)** — Basel III karşı-döngüsel tampon rehberliği, **üçüncü-taraf, örneklemime fit edilmemiş** (Shiller CAPE emsali). **gap>0 ATILDI** (öz-eleştiri #5): 0, HP-filtre trend artefaktıdır; BIS +2 altını sinyal saymaz. Her iki eşikte de raporlanır (+2 birincil).

**CN'nin rolü:** CN'nin 1.3'ü buraya **tam-ağırlıkla** girer — küresel kredi nöbetçisi (fiyattan bağımsız; CN fiyat-türevi göstergelerde zayıf-güvenken S2'de taşıyıcı). C-hücresinin senkrondaki asıl değeri.

### S3 — Merkez-hücre maruziyeti (hızlı) — *MATRİS, tek-yönlü DEĞİL*
Öz-eleştiri #2: ABD-sütunu, senkron düzeyinde D1 günahını tekrarlardı (JP/Çin-kaynaklı şoku yapısal kaçırırdı). S3 bir **matristir**:

> `M[S, T] = yakıt(S) × pay(T→S)`, `pay(T→S) = CBS(T→S) / CBS(T→tüm)`

- **Kaynak S** (yakıt ihracatçısı) ∈ **tüm hücreler** (US/DE/GB/JP **ve CN**). **Hedef T** (maruz taraf) ∈ **raporlayan hücreler** (US/DE/GB/JP).
- **CN KAYNAK olabilir** (Çin-kaynaklı bulaşma GÖRÜNÜR): `yakıt(CN) × pay(T→CN)` — "herkes→CN" verisi raporlayanların CN'e maruziyetini verir. Çin-şoku senaryosu (öz-eleştiri #2'nin korkusu) ölçülebilir.
- **VERİ SINIRI (tasarım değil):** CN **raporlayan değil** → `pay(CN→S)` yok → **CN HEDEF olamaz** (Çin'in başkalarına maruziyeti/Çin-kurban kanalı ölçülemez). Asimetri **veri sınırıdır**, beyanlı.
- Ham-pay dönüşümsüz (ısınmasız); **UR-bazı (ultimate risk) BİRİNCİL — §7-Q1 KAPANDI (v0.10).** Gerekçe: **UR, maruziyeti nihai borçlunun ülkesine yeniden dağıtır** — "zararı fiilen kim taşır" sorusu **bulaşmanın tanımıdır**; IC (immediate counterparty) aracı ülkeyi gösterip yönü çarpıtabilir (ör. bir Cayman kabuk şirketi üzerinden ABD riski, IC'de Cayman görünür). 2005 başlangıcı yeterli: S3 **dönüşümsüz ham-paydır** (yüzdelik ısınması gerekmez) ve **2008'i kapsar**. **IC-bazı (1999+) çapraz-kontrol katmanıdır** (çift-kaynak deseni; UR ile IC ayrışması ayrı bir sağlamlık işareti). Matris fiilen ingest edildi: `src/ingest/cbs.py` (20 seri, UR bazı, 2005-Q1→2025-Q4).

**TÜKETİM KURALI (v0.7 — hakem #4; TOP-3 KALDIRILDI):** Sabit top-3 hem **gizli parametreydi** (hükmü değiştiren kesme, D4 ihlali) hem **geniş rejimde kayıplı**: yoğun senkronda 15 çift aktifken 12'sini atardı ve en büyük üç çift hep en büyük bilançolu ABD-merkezli olduğundan matris **ABD-sütununa çökerdi** = §2'de matrise geçerek kaçınılan **D1 günahının arka kapıdan dönüşü**. Yerine **taban-eşiği** (kesme YOK):

- **(1)** yalnız `yakıt(S) > 60` kaynakları aktif (sakin kaynak yakıt ihraç etmez — 60 = bölge konvansiyonu).
- **(2)** Bir çift **"taban-üstü"** ⟺ `M[S,T] = yakıt(S) × pay(T→S) > 60 × 0.20 = 12` (çarpım tabanı: yakıt-tabanı 60 × anlamlı-pay tabanı 0.20; ikisi de mevcut/üçüncü-taraf konvansiyondan, yeni serbest parametre YOK — 0.20 payı, tek bir kaynağın hedefin toplam sınır-ötesi maruziyetinin ≥%20'sini oluşturması = "yoğunlaşma" eşiği). **Taban-üstü TÜM çiftler** kayda ve yargıca girer — sakin rejimde az, yoğun rejimde çok; **kritik rejimde sıfır bilgi kaybı, ölçek-farkında.**
- **Yargıcın okuduğu iki SKALER:** **`S3_sayı` = taban-üstü çift sayısı** + **`S3_azami` = azami çarpım** (ikisi de sayım/seviye — kesme değil, sıralama değil). "Dikkat çeken çiftler" gibi tanımsız ifade **YASAK**; top-N sıralama **YASAK**.

### S4 — Katalizör senkronu (hızlı) — *seviye-sayımı KESİN*
`S4 = aynı hafta katalizör ekseni > 60 olan aktif hücre sayısı` (eş-zamanlı ateşleme). Tekil >90 (tetik) ayrıca işaretlenir (istisna deseni). **Haftalık-Δ açıkça REDDEDİLDİ** (öz-eleştiri #5): Δ bir geriye-bakış penceresi + büyüklük = **iki yeni parametre** (D4-komşusu). Seviye-sayımı mevcut 60 konvansiyonunu tekrar kullanır, sıfır yeni parametre.

---

## 3. Yargıç Çerçevesi + LLM YAPISAL SINIRI (H5 önizlemesi)

**TAŞIYICI CÜMLE (v0.7 — hakem #6; §4'ün tüm temeli):** **Yargıç SAF KODDUR** (yalnız sayım/eşik; §5'te ön-kayıtlı donmuş tier eşiklerini *uygular*, seçmez). **LLM YALNIZCA Katman-4 anlatısıdır ve hüküm yolunun DIŞINDADIR.** Bu yüzden `V = f(S1,S2,S3,S4)` **deterministik bir fonksiyondur** — §4'ün tüm çürütme yapısı (iç-tutarlılığın boşluğu, girdi-fonksiyonu-değildir kanıtı, taban-oran karşılaştırması) **bu varsayıma dayanır.** Yargıcın herhangi bir parçası (kademe seçimi, S3 tüketimi) bir LLM'e devredilirse bu varsayım çöker ve §4 temelsiz kalır; bu nedenle devir **YASAKTIR** ve freeze-tag bu ayrımı sabitler.

- **Girdi:** hücre durum dilleri + **sınıfları** + S1 (isimli küme + S1_ab) + S2 + S3 (matris + **taban-üstü çift sayısı + azami çarpım**) + S4. **Çıktı:** ön-tanımlı sözlükten **tek küresel durum** + tetiklenen kural satırı.
- **Kural biçimi:** yalnız **sayım/eşik** ("`S1_ab ≥ 3` VE `S2(+2) ≥ K` → dil X"). Çarpan/ağırlık/öğrenme YOK (D3, D4). **Sınıf-ses:** C hücresi alarm tetikleyemez (alarm yalnız `S1_ab`).
- **Küresel durum dili — kademe sayısı ŞİMDİ ve TAM OLARAK 3 (öz-eleştiri #3):** dört-bölge dili **TAŞINMAZ** (kategori hatası: hücre = yakıt×katalizör; küresel = genişlik×bulaşma; hücre-"İzole stres" ≠ küresel-"izole"). **KONFİGÜRASYON DİLİ (v0.4): hiçbir kademe "canlı/sürüyor" bir süreç İDDİA ETMEZ — §0 manşetiyle tam uyum, §4 yapısal bulgusu gereği.**
  1. **Küresel sakin**
  2. **Bölgesel-izole stres** (kalan; hücre sıcak olabilir ama genişlik/bulaşma senkron-konfigürasyon eşiğinde değil)
  3. **Küresel senkron KONFİGÜRASYON** (genişlik yüksek + bulaşma kanalları **YAPISAL olarak mevcut** — "canlı bulaşma" DEĞİL; canlı-iddia §4 gereği yasak)
  H5 bu **donmuş eşikleri UYGULAR, seçmez**; **KADEME EKLEYEMEZ**; 4. kademe **yeni sürüm + açık gerekçe** ister. Gerekçe: ~3-4 tarihsel olayla 5+ durum ayırt edecek çözünürlük yok.

**KADEME EŞİKLERİ — ŞİMDİ ÖN-KAYITLI (v0.7 — hakem #4/#5; H5'e ERTELENEMEZ = açık sızıntı).** Eşik-eşleme canlı kayıt başladıktan sonra yazılırsa "veriyi görüp kural seçmek" = projenin yasakladığı sızıntı. Bu yüzden mapping **dondurmanın parçasıdır** (yoksa dondurma yoktur). Donmuş sayım/eşik kuralları (yargıç bunları uygular):

| Kademe | Kural (VE/VEYA, yalnız sayım/eşik) |
|---|---|
| **3 — Küresel senkron KONFİGÜRASYON** | `S1_ab ≥ N` **VE** (`S2(+2) ≥ 2` **VEYA** `S3_sayı ≥ 1`) **VE** kapsam M=4 |
| **1 — Küresel sakin** | `S1_ab = 0` **VE** `S4 = 0` **VE** `S3_sayı = 0` |
| **2 — Bölgesel-izole stres** | yukarıdaki ikisi de değilse (kalan) |

- **N = 3 ön-kayıtlı** (§S1; A/B çoğunluğu). **Çözünürlük uyarısı dikkate alındı (hakem #4):** tier-1↔2 sınırı **"≥1 hücre sıcak"a KONULMADI** (o eşik tier-2'yi sürekli ateşler, tier-1'i istisna yapardı). Sınır **ayrımın olduğu yere** kondu: tier-1 = *genişlik ve bulaşma ikisi de sıfır* (`S1_ab=0 ∧ S4=0 ∧ S3_sayı=0`) — tek idiyosinkratik-sıcak hücre (bugünkü JP gibi) tier-1'i bozmaz ama tier-2'ye düşürür; genişlik/bulaşma başlayınca tier-2 → tier-3.
- **Duyarlılık bantları:** N ∈ {2,3} (±1); S2 eşiği +2 birincil, +10 şiddetli; S3 çarpım-tabanı 12 (±: 60×{0.15,0.25}); S4 bölge 60 (±10). H5 yalnız bu bantları raporlar, **eşik SEÇMEZ**.

**BAĞLAYICILIK ŞERHİ (kabul edilen bilinen sınır — PIT 2011-2026, dondurmadan önce beyan):** Bulaşma koşulu `(S2≥2 ∨ S3_sayı≥1)` tarihsel pencerede **HİÇ BAĞLAYICI OLMADI** — `S1_ab≥3` olan 7 çeyreğin hepsinde zaten sağlanıyordu (§9); tier-3 bu pencerede fiilen `S1_ab≥3 ∧ M=4`'e **denktir**. Koşul gelecekte bağlayıcı olabilir (**yüksek genişlik + kapalı bulaşma kanalları** mümkün bir konfigürasyondur — ör. 2020-tipi banka-dışı şokta bankacılık maruziyeti donuk kalabilir) ve **yapısal gerekçesiyle korunur**, ancak **tarihsel ayırt edici gücü GÖZLENMEMİŞTİR.** Tier-3'ün "genişlik + **yapısal bulaşma**" iddiasının ikinci yarısı bu pencerede **test edilmemiştir** — dürüstçe beyanlı, kusur değil sınır.

**LLM YAPISAL SINIRI (öz-eleştiri #7 — politika DEĞİL, mekanizma):**
- **(a)** LLM girdisi = yalnız **hesaplanmış deterministik çıktılar + tetiklenen kural**; **ham veri VERİLMEZ** → bağımsız hüküm hesaplayamaz, yalnız verileni yeniden ifade eder.
- **(b)** Anlatı **hiçbir yere geri beslenmez**; ayrı alanda `"anlati_hukum_degil"` etiketli saklanır; kayıt anlatı **olmadan da tam ve geçerli**.
- **(c)** Anlatı **OPSİYONEL ve tümüyle aşağı-akım**. Donmuş ürün = `{durum, tetiklenen_kural, S-değerleri, hücre-durumları}`; asla re-ingest edilmez → kayma **inşa gereği imkânsız**. Şüphe halinde katman **hiç LLM anlatısı olmadan** yayınlanabilir.
- **(d)** Prompt **freeze-tag'e girer** (prompt = kod); değişimi **yeni sürüm + günlük** gerektirir.
- **(e) ANLATILAR HASH'LENİP MÜHÜRLENİR (v0.7 — hakem #6).** Her anlatı, dayandığı sinyal dosyalarının hash'iyle birlikte kayda girer (KOVAN-ISKELET §Katman-4 emsali); sonradan değiştirilemez.
- **(f) SÜRÜM-DEĞİŞİM PROTOKOLÜ ANLATIYA KÖRDÜR (v0.7 — yumuşak-sızıntı önlemi).** Anlatıyı bir *insan* okur ve enstrümanı işleten odur → anlatı operatörün önyargısı üzerinden gelecek-sürüm kararlarına sızabilir (kod-düzeyi değil, **yöntemsel** geri-besleme). Önlem: **yeni sürüm gerekçeleri yalnız deterministik çıktılara (S-değerleri, tetiklenen kural, hücre durumları) atıf yapabilir; anlatıya atıf YASAK.** Operatörün anlatıdan etkilenmesi beyanlı bir yumuşak-sızıntı riskidir ve bu kural onu sınırlar.
- **(g) LLM MODEL SÜRÜMÜ FREEZE-TAG'DE DEĞİLDİR (v0.7 — beyan).** Prompt donuk ama API modeli güncellenir → aynı prompt + farklı model = farklı anlatı → **anlatı yeniden-üretilemez.** Anlatı opsiyonel/aşağı-akım olduğundan bu tolere edilir, ama **beyan edilir**: model kimliği/sürümü denetlenmeyen bir girdidir; anlatı denetim iddiası taşımaz.

---

## 4. ÇÜRÜTME KURALI — YAPISAL YENİDEN TEMELLENDİRME (v0.4→v0.9)

Taslak v0.1'de başarı/çürütme ölçütü YOKTU; v0.2 (≥3 Sakin) ve v0.3 (S4=0) iki iç-tutarlılık denemesi yaptı. v0.4 bu iki denemenin **ortak kök nedenini** teşhis edip çürütmeyi dışsal referansa taşıdı; v0.5 **gürültü** açığını taban-oran karşılaştırmasıyla kapattı; v0.6 epizod örtüşmesi + istatistiksel-sınır şerhini ekledi; v0.7 (dış hakem) dört-varyant oybirliğini epizod-işaret testiyle değiştirdi; **v0.8 fizibilite-kırmızıya yanıt olarak birincil çürütmeyi nadir tier-3 epizodundan `SIRALI MONOTONLUK TESTİNE` (tüm kayıt) çevirdi.** Aşağısı çürütme kuralının **nihai uçtan-uca metnidir.**

**ÜÇ-YÖNLÜ ÇATIŞMA (v0.4 tespiti — §0 × tier-3 × v0.3-çürütme):** Üç ön-kayıtlı ifade aynı anda tutarlı DEĞİLDİR:
- **§0 manşet:** "S1-S4 konfigürasyonu nitelendirir, **SÜRMEKTE OLAN** senkronizasyonu tespit ETMEZ."
- **tier-3 (v0.3):** "Küresel senkron = genişlik yüksek + bulaşma kanalı **CANLI**."
- **v0.3 çürütme:** "senkron ilan edilmişken **S4=0** → iç çelişki" — ki bu, senkronun **"canlı bulaşma" İDDİA ETTİĞİNİ** varsayar (yoksa S4=0 çelişki değildir).

§0 canlı iddiayı **reddeder**; tier-3 canlı iddiada **bulunur**; v0.3 çürütmesi canlı iddiayı **sömürür**. Üçü birden doğru olamaz.

**ÇÖZÜM (a) — tier-3 KONFİGÜRASYON iddiasına indirgenir:** "canlı/sürüyor" dili tier-3 adından ve tanımından çıkarılır → **"Küresel senkron KONFİGÜRASYON" = genişlik yüksek + bulaşma kanalları YAPISAL olarak mevcut** (§3'te uygulandı). §0 manşetiyle tam uyum; "canlı/sürüyor" dili **hiçbir kademede** kullanılmaz.

**ÇÖZÜM (b) — v0.3 S4-temelli çürütme GEÇERSİZ, KALDIRILDI:** o çürütme "canlı bulaşma iddiasının S4 ile çelişmesi" üzerine kuruluydu; tier-3 artık canlı bulaşma **iddia etmediğinden**, S4=0 bir çelişki değildir — çürütme **olmayan bir iddiayı test eder**. Kaldırıldı (günlük v0.4 #1).

**YAPISAL BULGU (v0.4 — §4'e KALICI, gelecekteki TÜM katmanlar için BAĞLAYICI):**
> **Deterministik bir kural sistemi kendi girdileriyle çelişemez: hüküm, girdilerin bir FONKSİYONUDUR** (`V = f(S1,S2,S3,S4)`). Bu nedenle **İÇ-TUTARLILIK çürütmesi bu mimaride PRENSİPTE BOŞTUR.** İki bağımsız deneme bunu iki kez kanıtladı: v0.2 ("≥3 Sakin") hiç ateşlenemedi (yapısal-boş, ulaşılamaz); v0.3 ("S4=0") kural senkronu yavaş eksende ilan ettiğinde **önemsizce/anlamsızca** ateşlendi (tautolojik — dünyaya değil, kuralın kendi yapısına bağlı). Bir uçta hiç, öbür uçta her zaman; ikisi de bilgi taşımaz. **Her geçerli çürütme ölçütü DIŞSAL bir referansa dayanmak zorundadır:** **OLAY** (nadir — küresel kriz; baz-oranı gereği enstrüman ömründe muhtemelen hiç gelmez) veya **ZAMAN** (sık ölçülebilir — hükmün girdisi OLMAYAN gelecekteki hücre durumları).

---

**TESPİT (v0.5 — ÜÇÜNCÜ boşluk biçimi):** v0.4'ün mutlak "bilgi-eklememe" testi (koşul-(i): *hiçbir* hücrenin dili yükselmez) **aşırı gevşektir.** 5 hücrede 78 hafta boyunca **en az bir** kademe-yükselişi gürültüden neredeyse kesindir → ilanların çoğu tanım gereği "bilgi-eklemiş" sayılır → çürütme neredeyse hiç ateşlenemez. Bu, v0.2'nin (ulaşılamaz) ve v0.3'ün (tautolojik) **üçüncü** akrabası: **gürültüyle-kurtarılan** ölçüt. Çözüm: mutlak-varlık testini **taban-oran karşılaştırmasına** çevir (v1 Brier-vs-naif emsali) — gürültü her iki tarafta da olduğundan otomatik nötrlenir.

**GÜÇ-ANALİZİ BEYANI (v0.8 — KALICI; §9 ile bağlı):** Fizibilite koşusu (§9) **YALNIZ SIKLIK** raporladı; hiçbir performans/isabet metriği hesaplanmadı. **Tasarım parametrelerinin test-gücü gerekçesiyle gözden geçirilmesi, sonuç (yakalama/isabet) bilgisi kullanılmadığı sürece meşrudur** (deney tasarımında güç hesabı emsali — güç, veriye bakmadan tasarımın bir özelliğidir) ve burada açıkça beyan edilir. **N=3 DEĞİŞTİRİLMEDİ:** "senkron" semantiği 4 A/B hücrenin çoğunluğunu gerektirir; testi kolaylaştırmak için anlam bozulmaz. Onun yerine çürütme *mekanizması* nadir tier-3 epizoduna bağlı olmaktan çıkarılır (aşağıda a1).

**(a) TABAN-ORAN İLKESİ → İKİ ÖRNEKLEM (dışsal referans = ZAMAN; krize GEREK YOK):** "Bilgi" = mutlak olay değil, **taban oranın üstü** (v1 Brier-vs-naif). Bu ilkenin **iki örneklemi** var: **(a1) BİRİNCİL = sıralı monotonluk** (tüm kaydı kullanır, nadir olaya ihtiyaç duymaz); **(a2) İKİNCİL = epizod-düzeyi işaret** (tier-3'e özgü, E≥3 birikirse). Ortak yapı-taşı, kötüleşme büyüklüğü M:

- **KÖTÜLEŞME BÜYÜKLÜĞÜ M — kesin tanım (iki ölçü, AYRI raporlanır):**
  - **M_a = kademe-yükselişi oranı:** pencerede `(t, t+K]` **teyitli durum dili** en az bir kademe yükselen (ör. "Sakin zemin"→"Kuru orman", histerezis-teyitli) aktif hücrelerin, o pencerede sinyal üreten aktif hücrelere bölümü. Aralık [0,1].
  - **M_b = olay-başlangıcı oranı:** pencerede `(t, t+K]` **§2.1 olayı** (drawdown ≥ eşik) *başlayan* aktif hücrelerin, o pencerede sinyal üreten aktif hücrelere bölümü. Aralık [0,1].
  - İki ölçü **birleştirilmez** (D3); her biri kendi taban-oranına karşı ayrı test edilir. Koşulsuz taban-oran = aynı M'nin, ilan İÇERMEYEN tüm 18-aylık pencerelerdeki ortalaması (canlı kayıttan, kayan pencere).
- **K = 18 ay ≈ 78 hafta — SIFIR YENİ PARAMETRE (v1 ANA değerlendirme penceresi, ileriye çevrilmiş).** Türetme değişmedi: histerezis 3 hafta yakıt-yavaşlığı için çok kısa; v1 SS2.3 "gerçek pozitif" penceresi = zirveden önceki 18 ay ([src/backtest/sensitivity.py](src/backtest/sensitivity.py) ANA: "18ay"; [src/backtest/metrics.py](src/backtest/metrics.py)); bu test onu ileriye çevirir. **Duyarlılık = 12 ay** ([src/backtest/run.py](src/backtest/run.py) Brier ileri ufku).
- **E ≥ 3 epizod** ön-koşulu: "<3 kayıt = anlamsız zemin" (`baslangic_donemi`) konvansiyonu; tek/iki ilanla çürütme yok. **v1 emsali:** bu, v1'in "model Brier'i naif tahmini geçmeli" disiplininin **birebir devamıdır** — "bilgi" = mutlak olay değil, **taban oranın üstü**.
- **EPİZOD ÖRTÜŞME KURALI (v0.6 — v1 §2.1 "iç içe sayım yok" emsali; yalnız a2):** İlan epizodları **örtüşmez.** Bir ilan penceresi `(t, t+K]` kapanmadan yeni epizod açılmaz; bu süre içindeki yeni "Küresel senkron KONFİGÜRASYON" ilanları **mevcut epizodun devamı** sayılır (epizodun `t`'si sabit kalır). **Aynı kötüleşme iki epizoda sayılamaz** (çift-sayım = sahte E birikimi + taban-oranla korelasyon şişmesi). Epizod listesi **koddan türetilir** (elle liste YOK): canlı kayıt üzerinde tek geçişli tarama, ilk ilanı açar, `t+K`'ye kadar süren ilanları yutar, pencere kapanınca bir sonraki ilan yeni epizodu açar — v1 olay-türetme emsali ([src/backtest/events.py](src/backtest/events.py) tek-geçişli ileri-yönlü).

### (a1) SIRALI MONOTONLUK TESTİ — BİRİNCİL ÇÜRÜTME (v0.8; fizibilite-kırmızıya yapısal yanıt)

Fizibilite kapısı (§9) N=3'te 15 yılda yalnız **2 tier-3 epizodu** buldu (< E=3) → epizod-temelli test (a2) **nadir tier-3 olayına bağlı**, ömür içinde muhtemelen test edilemez. Çözüm: çürütmeyi nadir tier-3'ten kurtarıp **tüm kaydı kullanan** sıralı bir teste çevir. Katman zaten **sıralı** çıktı üretir: tier-1 < tier-2 < tier-3 (artan kırılganlık-konfigürasyonu iddiası).

> Her kademe `g ∈ {1,2,3}` için, o kademedeki haftaları izleyen `(t, t+K]` pencerelerinde **M_a ortalaması** `μ_a(g)` (ve ayrı olarak `μ_b(g)`) hesaplanır. **BİLGİ İDDİASI:** oran kademeyle artar — `μ_a(1) ≤ μ_a(2) ≤ μ_a(3)`. **ÇÜRÜTME (bağlayıcı, v0.9 — UÇ-NOKTA testi): `μ_a(3) ≤ μ_a(1)`** (yeterli gözlem sonrası) → en yüksek kademe en düşükten ayırt edemiyor → katman sıralamıyor → senkron katmanı **ÇÜRÜTÜLMÜŞTÜR.** **Ara kademe ters dönüşü** (`μ_a(2) > μ_a(3)` veya `μ_a(1) > μ_a(2)`) **TANISAL olarak raporlanır, HÜKÜM VERMEZ.** (M_b aynı yapı; veto-suz teyit.)

- **UÇ-NOKTA gerekçesi (v0.9 — yanlış-çürütme riski):** Katı sıralama şartı (ara kademe dahil "monoton değilse çürük"), **anlamlılık iddiası olmayan tanımlayıcı** bir karşılaştırmada **ara kademenin (μ_a(2)) gürültüsüne çürütme tetikleme yetkisi** verirdi — bu, v0.6 gürültü-vetosunun **simetriğidir** (orada gürültü çürütmeyi *engelliyordu*, burada *tetikliyordu*; ikisi de hatalı). Uç-nokta `μ_a(3)` vs `μ_a(1)`, bilgi iddiasının **çekirdeğidir**: en yüksek kademe en düşükten ayırt edemiyorsa katman sıralamıyordur. Ara ters dönüş **tanısaldır** (μ(2) tanımının gözden geçirilmesini tetikleyebilir, ama çürütme değil). Gerçek dağılım (§9) bunu **doğrular**: tier-3 yalnız 2-7 çeyrek → μ(2)-dahil katı sıralama neredeyse tümüyle gürültü-güdümlü olurdu.
- **Neden birincil / neden aç değil:** a2 yalnız **tier-3 epizodlarını** (nadir, §9'da 2) kullanır; monotonluk **uç-noktaları** kullanır — tier-1 (%23, ~14 çeyrek) bol → `μ_a(1)` sağlam; tier-3 (%3-11, §9) seyrek → `μ_a(3)` darboğaz. **Nadir-olay bağımlılığı YOK** (μ(3) tek bir 18-ay-ayrık epizod değil, *tüm* tier-3 haftalarını toplar).
- **K = 18 ay birincil** (v1 §2.3); **K = 12 veto-suz duyarlılık**.
- **TIER-3 ASGARİ GÖZLEM ŞARTI:** μ_a(3) seyrek tier-3'ten kestirileceğinden gürültülüdür. **En az `G_min = 26` tier-3 haftası** (= `pencere_hafta_v2` donmuş şablon sabiti; yeni parametre YOK) biriktikten sonra μ_a(3) hükme girer; sağlanana dek hüküm **"gözlem birikimi sürer"** (μ(1)/μ(2) zaten bol, ama monoton hüküm μ(3)'ü bekler). **Otokorelasyon şerhi:** ardışık tier-3 haftaları örtüşen ileri-pencereler → efektif gözlem 26'dan küçük; karşılaştırma **tanımlayıcı** (§5#7), anlamlılık iddiası yok.
- **N DEĞİŞTİRİLMEDİ:** monotonluk testi tier-3'ün *sıklığından* bağımsızdır (seyrek tier-3 bile μ(3)'e katkı verir) → N=3'ü gevşetmeye gerek YOK; **semantik bütünlük** (senkron = A/B çoğunluğu) korunur.

**ÜÇ-BOŞLUK KANITI (a1 için — zorunlu, dört biçim):**
- **ULAŞILABİLİR** (gürültü → uç-noktalar ayrışmaz): katman gürültüyse kademe-etiketi geleceği bilgilendirmez → `μ_a(3) ≈ μ_a(1)` (± örnekleme) → `μ_a(3) ≤ μ_a(1)` sık gerçekleşir → **ÇÜRÜR.** (Bugüne yakın: 2019-Q3/2020-Q1 tier-3'lerini izleyen 18 ayda hücreler tier-1 tabanının üstünde tırmanmazsa μ_a(3) düşük kalır.)
- **TAUTOLOJİK DEĞİL** (bilgili → uç-noktalar ayrışır): bilgi varsa `μ_a(3) > μ_a(1)` belirgin → **ateşlenmez.** İki dünya, iki hüküm → dünyaya bağlı.
- **GİRDİ-FONKSİYONU DEĞİL:** `μ(g)`, `(t, t+K]` **gelecek** pencerelerinden; t-anı kademe-etiketi `V(t)=f(S1..S4)(t)`'nin çıktısı ama karşılaştırılan μ **gelecek** veriden → ayrık bilgi kümeleri. ∎
- **GÜRÜLTÜYLE-KURTARILMAZ:** mutlak eşik değil, **kademeler-arası FARK** ölçülür; gürültü her μ(g)'de eşit → farkı şişirmez (taban-oran mantığının sıralı sürümü).

### (a2) EPİZOD-DÜZEYİ İŞARET TESTİ — İKİNCİL (tier-3'e özgü, E≥3 birikirse)

**İKİ-YÖNLÜ KANIT (ULAŞILABİLİR + TAUTOLOJİK-DEĞİL — v0.3/v0.4 zorunluluğu):**
- **ATEŞLENİR (ulaşılabilir):** Katman gürültüyse — ilan, yakıt-genişliği yüksek ama *bulaşma öngörüsü sıfır* olan konfigürasyonda çıkıyorsa — ilan pencereleri koşulsuz pencerelerden farksız kötüleşme gösterir. Somut: enstrüman 15 yıl koşar, 4 senkron-konfigürasyon ilanı olur; her ilan penceresinde M_a ≈ 0.20 (gürültü), ilansız pencerelerde de M_a ≈ 0.22 → ilan-koşullu ≤ koşulsuz → **ÇÜRÜR.** (Bugünkü rejime bir adım: US/DE/JP yakıt>60 ile ilan, sonra 18 ayda hücreler taban-oranın üstünde tırmanmaz.)
- **ATEŞLENMEZ (tautolojik değil — dünyaya bağlı):** Katman bilgi taşıyorsa — ilanlar gerçekten kırılgan-öncesi konfigürasyonu yakalıyorsa — ilan pencerelerinde M_a/M_b koşulsuzun **belirgin üstünde** çıkar (ör. ilan-koşullu M_b ≈ 0.50, koşulsuz ≈ 0.08) → çürütme **ateşlenmez.** Yani sonuç kuralın yapısına değil, **gerçekleşen dünyaya** bağlıdır: iki farklı dünya iki farklı hüküm verir → ölçüt ne boş ne tautolojiktir. ∎

**HÜKÜM DAYANIKLILIĞI — EPİZOD-DÜZEYİ İŞARET TESTİ (v0.7; hakem #2 — v0.6 dört-varyant oybirliği KALDIRILDI):** *[v0.8 notu: bu test artık **İKİNCİL**dir — birincil çürütme a1 monotonluk testidir. Fizibilite (§9) E≥3'ün ömür içinde muhtemelen ulaşılamayacağını gösterdi; a2 yalnız tier-3 epizodları biriktiğinde ek/onaylayıcı kanıt sağlar. "Tier-3 tek başına ömür içinde muhtemelen test edilemez" itirafı korunur.]* v0.6'nın "M_a/M_b × K=18/12 dört varyant oybirliği" kapısı **sahte-sağlamlıktı ve düzeltildi.** Neden hatalıydı: **K=12, K=18'de yuvalıdır** (aynı `t`'ye çapalı, verinin çoğunu paylaşır) ve **M_a ile M_b korelelidir** (dil tırmanışı drawdown'a eşlik eder) → "dört bağımsız teyit" gerçekte ~1.5 efektif teste denk. Oybirliği güç eklemez; en küçük-örneklemli/en gürültülü varyanta (K=12) **çürütmeyi veto etme yetkisi** verir → sistematik olarak "asla çürütülmedi"e yanlı. §5#7'de taban-oran için itiraf edilen otokorelasyon, varyant yapısında tekrarlanıyordu.

**Yerine — epizod-düzeyi işaret testi (gerçek düşük-güç protokolü):** Çürütme birimi **korele varyantlar değil, near-bağımsız epizodlardır** (epizodlar §epizod-örtüşme kuralı gereği ≥18 ay arayla, örtüşmez → temporal olarak neredeyse bağımsız). Her örtüşmez epizod tek tek işaretlenir:
> Epizod `t` **"bilgi-boş"** ⟺ o epizodun `(t, t+18ay]` penceresinde `ilan-koşullu ≤ koşulsuz` (M_a için; birincil ölçü). **E epizodun ≥ ⌈2E/3⌉'i bilgi-boş** ise → senkron katmanı **ÇÜRÜTÜLDÜ.** Aksi halde **"epizod birikimi sürer"** (çürütme henüz yok, katman doğrulanmamış kayıt).

- **K = 18 ay BİRİNCİL; K = 12 ay yalnız GÖRSEL DUYARLILIK (VETO YETKİSİ YOK).** İki K aynı hükme "oybirliği" ile katılmaz; K=12 raporlanır, hükmü değiştirmez.
- **M_a birincil ölçü** (kademe-yükselişi); **M_b (olay-başlangıcı) ayrı raporlanır** ama hükmü M_a taşır (M_b, olay-nadirliği yüzünden daha da düşük güçlü; bağımsız teyit olarak *bilgilendirir*, veto etmez).
- **⌈2E/3⌉ eşiği** = "çoğunluk"un (>yarı) üzerinde, işaret testinin gürültüye dayanıklı süper-çoğunluk sürümü; E=3 için 2, E=6 için 4. **Gerekçe:** epizodlar near-bağımsız olduğundan bu bir **binom/işaret testidir** — anlamlılık *iddiası* yapmadan (§5#7) yön-tutarlılığını süper-çoğunlukla arar. v1 §7.4 disiplininin (dayanıklılık) doğru uygulaması: dayanıklılık **bağımsız birim** üzerinden aranır (epizod), korele varyant üzerinden değil.

**GİRDİ-FONKSİYONU DEĞİLDİR — KANIT (yapısal-boşluk yok, v0.4'ten):** t-anı hükmü `V(t) = f(S1(t)..S4(t))` yalnız t-anı girdisinin fonksiyonu; taban-oran testi `(t, t+K]` aralığındaki **gelecek** durum/olayları okur — bunlar `f`'in argümanı değil. V ile test **ayrık bilgi kümelerinden** hesaplanır (`{t}` vs. `(t,t+K]`) → deterministik sistem tüketmediği veriyle çelişebilir → ampirik içerik var. Ek olarak taban-oran **koşulsuz** referansı da tümüyle dışsaldır (ilansız dönemler) → çift dışsallık. ∎

**ÖLÇÜT-TASARIMI KONTROL LİSTESİ (v0.5 — KALICI, gelecekteki TÜM katmanlar için bağlayıcı):** Her çürütme/başarı ölçütü dondurmadan önce **üç boşluk biçimine** karşı denetlenmek zorundadır (üçü de fiilen yaşandı):
1. **ULAŞILAMAZ** (yapısal-boş, hiç ateşlenmez) — v0.2 "≥3 Sakin". Denetim: ateşleyen somut kombinasyon göster.
2. **TAUTOLOJİK** (her zaman ateşlenir, dünyaya bağlı değil) — v0.3 "S4=0". Denetim: ateşleMEyen somut kombinasyon göster.
3. **GÜRÜLTÜYLE-KURTARILAN** (mutlak eşik gürültüyle otomatik aşılır/aşılamaz) — v0.4 "hiçbir dil yükselmez". Denetim: ölçütü **taban-orana** göre tanımla, gürültü her iki tarafta nötrlensin.
Üç denetimi geçmeyen ölçüt GEÇERSİZDİR ve dondurulamaz.

---

**PRATİK ULAŞILABİLİRLİK İTİRAFI (v0.5 — (a) testinin dürüst zaman-ölçeği):** (a) ölçütü **ilkesel olarak ulaşılabilirdir** ama pratikte ucuz değildir: E≥3 ilan epizodu × her biri K=18 ay takip + koşulsuz taban-oranın anlamlı kestirimi → çürütme hükmü **muhtemelen 10+ yıl sürer.** Açıkça: *"Bu çürütme ölçütü ilkesel olarak ulaşılabilir, PRATİKTE enstrümanın erken yıllarında ateşlenmesi beklenmez. Katmanın statüsü bu süre boyunca kalıcı-doğrulanmamış kayıttır."* Sahte kesinlik verilmez.

**REJİM-KİRLENMESİ ŞERHİ (v0.7 — hakem #7; v0.8'de a1'e de taşındı):** Koşulsuz taban oran / kademe-ortalamaları **aynı kısa canlı kayıttan** kestirilir. **Hiçbir çürütme hükmü (a1 monotonluk VEYA a2 epizod), taban/kademe-ortalamaları ≥ 1 tam piyasa çevrimi kapsamadan verilmez.** Gerekçe: erken yıllarda kayıt, o döneme hangi rejim hâkim olduysa (ör. uzun bir boğa) onu yansıtır → kısa/sakin bir zemine karşı **her ilan/kademe bilgili görünür** → çürütmeye **yanlı** (yapay "asla çürütülmedi"). Tam-çevrim şartı bu yanlılığı kapar; **§5#7 otokorelasyon şerhi** hem taban-oran (a2) hem kademe-ortalama (a1, örtüşen ileri-pencereler) için geçerlidir → her iki testte de karşılaştırma **tanımlayıcıdır**, anlamlılık iddiası taşımaz.

**(b) OLAY-TEMELLİ ÇÜRÜTME (dışsal referans = NADİR OLAY) + BAZ-ORAN İTİRAFI:** İkinci dışsal referans, gerçek küresel-senkron krizdir. Ama küresel senkron kriz ~10-15 yılda bir; istatistiksel anlamlılık için 2-3 olay → **20-40 yıl canlı kayıt**. Bu vaat **enstrümanın ömrü içinde MUHTEMELEN HİÇ ÖDENMEYECEK.** Bu yüzden **birincil bağlayıcı ölçüt (a1) sıralı monotonluk testidir** (tüm kaydı kullanır, nadir olaya ihtiyaç duymaz); a2 epizod-testi ve olay-temelli (b) ikincildir ve muhtemelen uzun süre/sonsuza dek askıda kalır.

**(c) STATÜ ("TANIK"tan da zayıf):** Senkron katmanı **kalıcı-doğrulanmamış bir KAYITTIR** (doğrulanmış sinyal değil, hatta hücre-"tanık"ından da zayıf). Değeri **şeffaflık + değiştirilemezlik**tir, öngörü değil. Bir öngörü iddiasının ön-koşulu: **dondurmadan sonra ya (a) yeterli boş-olmayan ilan birikimi ya (b) en az 1 gerçek küresel-senkron olay** — ve ikincisinin asla gelmeyebileceği kabul edilir. Bu gelene dek katman yalnız "her gün dürüstçe kaydeden" bir araçtır.

### SONUÇ-YORUM TABLOSU — ÖN-KAYITLI (v1.0 dondurma; sonuç GÖRÜLMEDEN yazıldı, v2 §D.3 emsali)

Aşağıdaki hükümler **dondurma anında, hiçbir canlı sonuç görülmeden** sabitlenmiştir. **Hiçbir hüküm insan yorumuyla yumuşatılamaz veya güçlendirilemez; kod basar** (yargıç saf kod, §3). Her hüküm §4 testlerinin mekanik çıktısıdır:

| Gözlem (yeterli gözlem + tam-çevrim şartı sonrası) | ÖN-KAYITLI HÜKÜM (değiştirilemez) |
|---|---|
| **`μ_a(3) > μ_a(1)`** | **"çürütülmedi"** — katman o güne dek bilgi-tutarlı; **DOĞRULANMIŞ DEĞİL, kalıcı-doğrulanmamış kayıt** (öngörü iddiası değil). |
| **`μ_a(3) ≤ μ_a(1)`** | **"ÇÜRÜTÜLDÜ"** — katman kademeleriyle kötüleşmeyi sıralamıyor; **rafa** (kayıt kalır, silinmez; v1/v2 emsali). |
| **G_min < 26 tier-3 haftası** | **"gözlem birikimi sürer"** — μ_a(3) henüz güvenilir değil, hüküm ertelenir. |
| **M=4 kapsamı < %70 (ömür boyu)** | **"İŞLEMEZ (INOPERATIVE)"** — yapısal olarak konuşamaz; doğrulanmamış da çürütülmemiş de değil, başlı başına raporlanan başarısızlık. |
| **Ara kademe ters dönüşü** (`μ_a(2)>μ_a(3)` veya `μ_a(1)>μ_a(2)`) | **tanısal rapor, HÜKÜM YOK** (μ(2) tanımının gözden geçirilmesini işaret edebilir; çürütme değil). |
| **a2 epizod-işaret** (E≥3 birikirse, ≥⌈2E/3⌉ bilgi-boş) | **ikincil onay:** a1 çürütmesini destekler; tek başına ömür içinde muhtemelen ulaşılamaz (§9). |

---

## 5. KÖR KANALLAR (öz-eleştiri #6 — YENİ; hücre sermaye-kontrol şerhi emsali)

S1-S4'ün YAPISAL olarak göremedikleri — hücre düzeyindeki "ithal-şok + ateşleme körlüğü"nün senkron eşdeğeri. Yedisi de bağlayıcı beyan (#1-4 + #5-6 göstergesel/kapsam körlüğü; #7 doğrulama-ölçütünün istatistiksel sınırı):

1. **Banka-dışı / gölge bulaşma GÖRÜNMEZ.** S3, BIS **konsolide BANKACILIK** verisidir — yalnız banka sınır-ötesi alacakları. 2020'nin en hızlı bulaşması (dash-for-cash, Hazine baz-ticareti, FX-swap USD fonlaması) **banka-dışıydı** ve CBS'e görünmez. Modern bulaşmanın çoğu buradan akar.
2. **Ortak-neden ≠ bulaşma AYIRT EDİLEMEZ.** S3 ikili maruziyeti ölçer; 2008 çoğu zaman **ortak üçüncü taraftı** (herkes aynı subprime enstrümanında). İkili maruziyeti sıfır iki hücre aynı varlıktan birlikte çökebilir. S1 eş-hareketi görür, **ortak nedeni göremez** → "bulaşmadan senkron" ile "ortak şoktan senkron" ayrışmaz.
3. **Çeyreklik + 4.5 ay gecikme → S3 YAPI göstergesidir, ZAMANLAMA DEĞİL.** Senkron kriz günlerde olur; maruziyet verisi güncellenene kadar biter. S3 kırılgan **yapıyı** anlatır, ateşlemeyi gerçek-zamanlı göstermez. Tek hızlı eksen S4 — ve o en zayıf/en bozuk (CN sermaye-kontrol). **S3 kalıcı "yavaş/yapı" etiketlidir; "bulaşma sürüyor" ifadesi YASAK.**
4. **Politika-tepkisi KÖR.** Senkron krizler koordineli MB müdahalesiyle (2020 Fed swap hatları) kısalır/dönüşür. S1-S4'ün politika kanalı yok → backstop devreye girdikten sonra bile "kırılgan" okur.
5. **KORELASYON-REJİMİ KÖRLÜĞÜ (v0.7 — hakem #5; en derini, katman kendi adına kör).** S1-S4, per-hücre kırılganlık **seviyesi/sayısı** (S1) + ikili banka maruziyeti **yapısı** (S3) ölçer; **hücreler-arası getiri korelasyonunu HİÇBİRİ doğrudan ölçmez.** Oysa "senkronizasyon" fiilen **ortak-hareket**tir. Bir vol/deleveraging şokunda her şey birlikte düşerken hiçbir hücre yavaş-yakıt eşiğini geçmeyebilir ve banka-maruziyeti değişmez → katman **adını taşıdığı olguyu doğrudan gözlemlemez, yalnız konfigürasyondan çıkarsar.** Bu, #2 ortak-neden körlüğünden farklıdır (#2 = atıf; bu = **ölçüm** körlüğü). **Gerçekleşen çapraz-hücre korelasyonu gelecek bir S-adayıdır** (her hücrenin zaten çektiği fiyat serisinden hesaplanabilir, hızlı, ücretsiz) — ama **YENİ göstergedir, kendi ön-kaydını ister; ŞİMDİ EKLENMEZ.** Körlük bugün beyanlıdır.
6. **KADRO-KAPSAM KÖRLÜĞÜ (v0.7 — hakem #5).** 5-hücre kadrosu **gözlemlenebilir evreni sınırlar.** Temsil edilmeyen piyasalarda yoğunlaşan senkron yapısal olarak görünmez: **1997-98** (EM/USD merkezli — kadroda EM yok) ve **2011-12 Euro-çevre** (İtalya/İspanya/Yunanistan yok, yalnız DE kısmen) tipi senkron neredeyse görünmez kalırdı. Kadro, aracın **görebileceği senkron uzayını** tanımlar; dışı kördür.
7. **TABAN-ORAN BAĞIMSIZLIK ŞERHİ (v0.6 — §4 taban-oran testinin istatistiksel sınırı).** Koşulsuz taban oran, **örtüşen** kayan 18-aylık pencerelerden kestirilir; bu pencereler **ağır otokorelasyonludur**, dolayısıyla efektif örneklem büyüklüğü ham pencere sayısından **belirgin küçüktür**. §4 karşılaştırması bu yüzden **tanımlayıcıdır (descriptive)**, istatistiksel-anlamlılık (p-değeri / güven aralığı) iddiası **taşımaz**. Düzeltilemez veri sınırı (kısa canlı kayıt + yavaş göstergeler) — beyan edilir. (Bu şerh, §4'ün *neden* korele-varyant oybirliği yerine **epizod-düzeyi işaret testine** geçtiğinin de temelidir: çıplak eşitsizliğe güvenilemez, ama dayanıklılık **near-bağımsız birim** üzerinden aranmalı.)

**Açık soru (§7):** banka-dışı vekil (FX-swap baz, global-dealer stresi) gelecek bir S-adayı olabilir — ama **ücretsiz banka-dışı bulaşma verisinin kıtlığı (D6)** baştan itiraf edilir.

---

## 6. Doğrulama (S5) — Ön-Kayıtlı

- **Akıl-sağlığı koşusu (tarihsel, KANIT-DEĞERSİZ etiketli):** S-göstergeleri geçmişte hesaplanır; 2008/2020 okumaları **yalnız** "kural sonucu görerek mi seçildi" denetimidir. Yakalama başarısı **kanıt değildir**. Tarihsel sınır açık soru (§7; v2 "son 8 hafta" emsali).
- **Canlı gölge kayıt:** `signals/sync/YYYY-MM-DD.json` — dondurmadan SONRA. İlk ham S1 gözlemi bugün hazır (5'te 4 Sakin, JP tek Kuru orman).
- **Sonuç-yorum tablosu:** dondurma anında, sonuç görülmeden yazılır.
- **Bağlayıcı:** §4 taban-oran çürütmesi (her ilan +18 ay, ilan-koşullu kötüleşme > koşulsuz frekans; örtüşmez epizodlar, **epizod-düzeyi işaret testi ≥⌈2E/3⌉**; v0.5-v0.7) + ikincil olarak ilk gerçek küresel stres (baz-oran itirafıyla, muhtemelen hiç gelmez). Pratikte hüküm 10+ yıl sürer; karşılaştırma tanımlayıcıdır (§5#7), taban ≥1 tam çevrim kapsamalı (rejim-kirlenmesi şerhi).
- **FİZİBİLİTE KAPISI (v0.7 — §9; dondurma ÖN-KOŞULU):** dondurmadan önce, ön-kayıtlı tier eşikleriyle geçmiş ~15 yılın PIT-taklidi kaç ilan epizodu üretirdi — <3 ise katman ömrü içinde çürütülemez. Sonuç ve sonucu §9'da.

---

## 7. Açık Sorular (dış hakem turuna — v0.2'de KAPATILANLAR ayrı)

**Açık kalanlar:**
1. **Banka-dışı vekil:** FX-swap baz / dealer-stresi gelecek S-adayı olur mu — ücretsiz veri var mı (D6 kıtlık itirafı)?
2. **Akıl-sağlığı koşusu tarihsel sınırı:** sıfır (yalnız canlı) mı, etiketli-tarihsel mi, ne kadar (v2 son-8-hafta emsali)?
3. **Korelasyon-rejimi S-adayı:** çapraz-hücre getiri korelasyonu (§5#5) kendi ön-kaydıyla gelecek bir S5 olur mu — yön/eşik/ısınma nasıl?
4. **N/K semantik kararı:** N=3 mi (A/B çoğunluğu, tier-3 ömür-sınırlı a2) — dış hakem onayı (§9; dondurmayı engellemez).

**KAPATILANLAR (artık açık değil):** **S3 bazı (→ v0.10: UR BİRİNCİL, §7-Q1 kapandı; "zararı kim taşır" = bulaşma tanımı; IC çapraz-kontrol; matris fiilen ingest — `src/ingest/cbs.py`)**; S1 sınıf-ağırlığı (→ düz-sayım + yargıç-sınıf-ses, N=3); S2 eşiği (→ BIS +2/+10, gap>0 atıldı); S4 tanımı (→ seviye-sayımı, Δ reddedildi); S3 tek-yönlülük (→ matris); **S3 tüketimi (→ v0.7: top-3 KALDIRILDI, çarpım-tabanı 12 + taban-üstü tüm çiftler, iki skaler; gizli parametre/D1-dönüşü kapandı)**; küresel dil kademe sayısı (→ tam 3, **konfigürasyon dili**); **kademe eşik-eşlemesi (→ v0.7: ŞİMDİ ön-kayıtlı, §3 tablosu; H5'e ertelenmesi sızıntıydı, kapandı)**; çürütme ölçütü (→ §4 **taban-oran + epizod-düzeyi işaret testi**; dört boşluk/hata biçimi yaşandı ve kapandı — v0.2 ulaşılamaz / v0.3 tautolojik / v0.4 gürültüyle-kurtarılan / v0.6 sahte-sağlam-oybirliği → v0.7 işaret testi); S1/çürütme paydası (→ M=4 **yalnız ilan**; çürütme **gölge-epizodla** beslenir; **INOPERATIVE** canlılık tabanı X=%70); **yargıç kimliği (→ v0.7: saf kod, LLM hüküm yolunun dışında — §4'ün temeli)**.

---

## 8. Değişiklik Günlüğü + Dondurma Protokolü

- **DONDURMA (v1.0, 2026-07-26, tag `sync-freeze`):** On tur ön-kayıt disiplini (v0.1→v0.10) tamamlandı — **5 iç denetim** (v0.2 öz-eleştiri 7-eksen, v0.3 ulaşılabilirlik+payda, v0.4 yapısal yeniden-temellendirme, v0.5 taban-oran, v0.6 son iç denetim) **+ 2 dış hakem/fizibilite turu** (v0.7 7-eksen hakem, v0.8-v0.10 fizibilite kapısı + gerçek ölçüm). **Kapatılan boşluklar:** iç-tutarlılık çürütmesinin yapısal boşluğu (v0.4) → dışsal-zaman testi; üç ölçüt-boşluk biçimi (ulaşılamaz/tautolojik/gürültüyle-kurtarılan, v0.2-v0.5) → kontrol listesi; dört-varyant sahte-sağlamlık (v0.6) → epizod işaret testi (v0.7); yargıç-kimliği (v0.7, saf kod); tier eşik-sızıntısı (v0.7, ön-kayıt); S3 top-3 gizli parametre (v0.7); çürütme-açlığı (v0.8, monotonluk); yanlış-çürütme (v0.9, uç-nokta); S3-baz §7-Q1 (v0.10, UR) + fizibilite kapısı (dengeli + dejenerasyon yok). **Kilitlenen:** N=3, S2 +2, S3 çarpım-tabanı 12, S4/bölge 60, K=18, G_min=26, X=%70, tier eşik tablosu (§3), çürütme testleri (§4), sonuç-yorum tablosu (§4), LLM prompt yapısı (§3). **N=3 açık madde olarak kalır** (dış hakem itiraz ederse yeni sürüm; dondurmayı engellemez). Değişim protokolü: yeni sürüm + günlük + gerekçe (v1/v2 emsali).
- **Protokol:** Dondurma sonrası kod (`src/sync/`) donmuş eşikleri UYGULAR, seçmez; freeze-lock `sync-freeze` tag'ini arar (yoksa koşmaz). `signals/sync/` append-only. Prompt = kod (freeze-tag'de). CANLI DEĞİL — Actions bağlanmadı; ilk sinyal ayrı emirle.
- **Değişiklik günlüğü:**
  - **v0.1 (2026-07-22) — Aşama 1 (ön-kayıt taslağı + S3 fizibilite):** S3 fiili ingest'le KURULABİLİR; S1-S4 ilk tanımları; kirlilik beyanı; yargıç önizlemesi. Kod/canlı YOK.
  - **v0.2 (2026-07-22) — Öz-eleştiri turu (7 eksen) entegrasyonu:**
    1. **S1 yeniden tanım:** skaler oran → **isimli küme + mutlak A/B sayımı**; C alarm sayısına asla girmez (bağlam); **N=3 ön-kayıtlı** (A/B çoğunluğu, veriden türetilmemiş, duyarlılık ±1); **kadro-bağımlılığı beyanı** (kadro değişimi = yeni sürüm).
    2. **S3 MATRİS:** ABD-sütunu → `(S,T)` matrisi, tüm kaynaklar; **CN kaynak olabilir** (Çin-şoku görünür), hedef olamaz (veri sınırı); **tüketim kuralı** (yakıt>60 kaynaklar + top-3 çift, N=3 konvansiyon; "dikkat çeken" yasak).
    3. **Küresel dil = TAM 3 kademe** (dört-bölge taşınmaz; kategori hatası); H5 kademe ekleyemez.
    4. **§4 ÇÜRÜTME KURALI (yeni):** iç-tutarlılık (N=3 sakin / K=3 hafta çelişki → çürük); baz-oran itirafı (muhtemelen hiç ödenmez); statü "TANIK"tan zayıf (kalıcı-doğrulanmamış kayıt).
    5. **S2/S4 kapatıldı:** S2 → BIS +2/+10 (gap>0 atıldı, HP artefaktı); S4 → seviye-sayımı (Δ reddedildi, iki yeni parametre).
    6. **§5 KÖR KANALLAR (yeni):** banka-dışı görünmez / ortak-neden≠bulaşma / çeyreklik-gecikme=yapı-değil-zamanlama / politika-kör. Manşet §0'a: "konfigürasyon nitelendirir, senkronizasyon tespit etmez."
    7. **LLM yapısal sınır:** ham veri verilmez / geri beslenmez / opsiyonel-aşağı-akım / prompt freeze-tag'de.
    Kod/canlı YOK — dondurulmadı, dış hakem bekler.
  - **v0.3 (2026-07-22) — Son denetim: çürütme ulaşılabilirliği + payda garantisi:**
    1. **ÇÜRÜTME ULAŞILABİLİRLİK AÇIĞI (§4):** v0.2'nin "≥3 Sakin" ölçütü **yapısal olarak boştu** (alarm S1_ab≥3 → ≤2 hücre sakin olabilir → hiç ateşlenemezdi). Düzeltme: çürütme **bağımsız eksene** taşındı — "Küresel senkron iken **S4=0** (canlı ateşleme yok), K=3 hafta → çürük" (§5 #3 ile tutarlı: S3 yapısal, canlı bulaşmanın tek kanıtı S4). Ulaşılabilirlik kanıtı eklendi (bugünkü S4 zaten 0; yakıt küçük hareketle 3 A/B>60).
    2. **PAYDA GARANTİSİ (S1 + §4):** `S1_ab` yalnız o hafta sinyal üreten A/B hücreler üzerinden; **M=4 (tam A/B kadrosu) altında EKSİK-KAPSAM** → küresel hüküm/çürütme değerlendirilmez (tek eksik hücre alarmı çeviremez).
    3. **ULAŞILABİLİRLİK KANITI ZORUNLULUĞU genel kural oldu** — gelecekteki tüm katmanların her çürütme/başarı ölçütü, ulaşılabilir kombinasyon göstermek zorundadır; ulaşılamaz ölçüt geçersiz/dondurulamaz.
    Kod/canlı YOK — dondurulmadı, dış hakem bekler.
  - **v0.4 (2026-07-25) — Yapısal yeniden-temellendirme: tier-3 konfigürasyon iddiası + ileriye-dönük çürütme:**
    1. **ÜÇ-YÖNLÜ ÇATIŞMA (§0 × tier-3 × v0.3-çürütme):** §0 "sürmekte olan senkronu tespit etmez" + tier-3 "bulaşma CANLI" + v0.3 çürütme "S4=0 çelişki" üçü tutarsız. Çözüm (a): **tier-3 → "Küresel senkron KONFİGÜRASYON"** (bulaşma kanalları YAPISAL mevcut; "canlı/sürüyor" dili hiçbir kademede yok, §0 uyumu). Çözüm (b): **S4-temelli çürütme geçersiz** (olmayan canlı-iddiayı test ediyordu) → **kaldırıldı**.
    2. **YAPISAL BULGU (kalıcı, bağlayıcı):** deterministik hüküm `V=f(S1..S4)` girdisinin fonksiyonudur → **iç-tutarlılık çürütmesi bu mimaride prensipte boştur** (v0.2 hiç ateşlenmez / v0.3 tautolojik ateşlenir — ikisi de bilgisiz). Geçerli çürütme **dışsal referans** ister: OLAY (nadir) veya ZAMAN (sık).
    3. **YENİ ÇÜRÜTME — ileriye-dönük "bilgi-eklememe" testi (dışsal = ZAMAN):** ilandan sonra **K=18 ay** (v1 ANA değerlendirme penceresi, ileriye çevrilmiş; duyarlılık 12 ay Brier) içinde hiçbir hücrenin teyitli dili yükselmez VE §2.1 olay başlamazsa ilan **bilgi-eklemez**; epizodların çoğunluğu (>yarısı, en az E=3) bilgi-eklemez → çürük. Ulaşılabilirlik kanıtı + **girdi-fonksiyonu-değildir kanıtı** (gelecek durumlar t-anı hükmünün argümanı değil → ayrık bilgi kümeleri → yapısal-boşluk yok) eklendi. Sıfır yeni parametre.
    Kod/canlı YOK — dondurulmadı, dış hakem bekler.
  - **v0.5 (2026-07-25) — Çürütme taban-oran karşılaştırmasına çevrildi:**
    1. **ÜÇÜNCÜ BOŞLUK BİÇİMİ (§4):** v0.4'ün mutlak "hiçbir dil yükselmez" testi **aşırı gevşekti** — 5 hücre × 78 haftada en az bir yükseliş gürültüden neredeyse kesin → çürütme neredeyse hiç ateşlenemez (**gürültüyle-kurtarılan** ölçüt). v0.2 (ulaşılamaz) / v0.3 (tautolojik) / v0.4 (gürültüyle-kurtarılan) üçlüsü **ÖLÇÜT-TASARIMI KONTROL LİSTESİ** oldu (kalıcı, bağlayıcı).
    2. **TABAN-ORAN ÇÜRÜTMESİ (v1 Brier-vs-naif emsali):** "bilgi" = mutlak olay değil, **taban oranın üstü**. Kötüleşme büyüklüğü **M_a (kademe-yükselişi oranı) / M_b (olay-başlangıcı oranı)** ayrı ölçülür; ilan-koşullu oran, ilansız koşulsuz frekanstan yüksek DEĞİLSE (E≥3 epizod sonrası) → çürük. Gürültü her iki tarafta nötrlenir. Sıfır yeni parametre.
    3. **İKİ-YÖNLÜ KANIT + PRATİK İTİRAF:** ateşlenir (gürültü katman) + ateşlenmez (bilgili katman) senaryoları gösterildi (dünyaya bağlı, tautolojik değil); pratik ulaşılabilirlik itirafı — hüküm muhtemelen 10+ yıl sürer, o süre kalıcı-doğrulanmamış kayıt.
    Kod/canlı YOK — dondurulmadı, dış hakem bekler.
  - **v0.6 (2026-07-26) — Son iç denetim (dördüncü ve son tur); dış hakeme hazır:**
    1. **EPİZOD ÖRTÜŞME YASAĞI (§4 — v1 §2.1 emsali):** ilan epizodları örtüşmez; açık pencere `(t, t+K]` içindeki yeni ilanlar mevcut epizodun devamı; aynı kötüleşme iki epizoda sayılamaz (çift-sayım = sahte E + korelasyon şişmesi). Epizod listesi **koddan türetilir** (elle liste yok), v1 tek-geçişli olay-türetme emsali.
    2. **HÜKÜM DAYANIKLILIĞI (§4 — v1 §7.4 emsali):** "ÇÜRÜTÜLDÜ" ancak `ilan-koşullu ≤ koşulsuz` **dört varyantın** (M_a, M_b × K=18, 12 ay) dördünde de aynı yöne çıkarsa; yön değişirse hüküm **"BELİRSİZ — epizod birikimi sürer"**. E=3'ün düşük gücüne karşı niteliksel-dayanıklılık (çürütme için, simetrik).
    3. **TABAN-ORAN BAĞIMSIZLIK ŞERHİ (v0.7'de §5#5, v0.8'de §5#7'ye kaydı):** koşulsuz oran örtüşen otokorelasyonlu pencerelerden → efektif örneklem küçük → karşılaştırma **tanımlayıcı**, anlamlılık iddiası yok; düzeltilemez veri sınırı, beyanlı.
    Dört tur iç denetim (v0.2 öz-eleştiri, v0.3 ulaşılabilirlik, v0.4-v0.5 yapısal, v0.6 son denetim) tamamlandı. Kod/canlı YOK — dondurulmadı, **dış hakem turuna hazır.**
  - **v0.7 (2026-07-26) — DIŞ HAKEM turu entegrasyonu (7 eksen) + fizibilite kapısı:**
    1. **Yargıç kimliği (hakem #6):** taşıyıcı cümle — **yargıç saf kod, LLM hüküm yolunun dışında**; `V=f(S1..S4)` deterministik → §4'ün temeli. LLM'e devir YASAK.
    2. **Epizod-düzeyi işaret testi (hakem #2):** v0.6 dört-varyant oybirliği **sahte-sağlamlıktı** (K=12⊂K=18 yuvalı, M_a-M_b korele → gürültü-vetosu, "asla çürütülmedi"e yanlı) → **KALDIRILDI**. Yerine near-bağımsız **epizod** birimi: ≥⌈2E/3⌉ epizod bilgi-boş → çürük (K=18 birincil, K=12 veto-suz görsel).
    3. **M=4 çift-kapısı (hakem #1):** M=4 **yalnız ilan** için; çürütme havuzu **GÖLGE-EPİZOD (kapsam=3/4)** ile beslenir (açlık önlendi). **INOPERATIVE** canlılık tabanı X=%70 (JPNASSETS dersinin katman düzeyi).
    4. **S3 top-3 KALDIRILDI (hakem #4):** gizli parametre + geniş rejimde ABD-sütununa çökme (D1-dönüşü). Yerine çarpım-tabanı 12 + taban-üstü **tüm** çiftler; iki skaler (sayı + azami).
    5. **Kademe eşikleri ÖN-KAYITLANDI (hakem #4/#5):** H5'e ertelenmesi açık sızıntıydı → §3 donmuş tablo; tier-1↔2 sınırı "ayrımın olduğu yere" (`S1_ab=0 ∧ S4=0 ∧ S3_sayı=0`), "≥1 sıcak"a değil.
    6. **İki yeni kör kanal (hakem #5):** #5 korelasyon-rejimi (katman adını taşıdığı ortak-hareketi HİÇ ölçmez — ölçüm körlüğü) + #6 kadro-kapsam (1997-98/2011-12 görünmez).
    7. **Rejim-kirlenmesi şerhi (hakem #7):** taban ≥1 tam çevrim kapsamadan çürütme yok. **LLM ek önlemleri (hakem #6):** anlatı hash-mühür + sürüm-protokolü anlatıya kör + model-sürümü beyan.
    8. **FİZİBİLİTE KAPISI (§9 — hakem #7 birincil):** PIT-taklidi epizod sıklığı (yalnız sıklık, KANIT-DEĞERSİZ). Sonuç §9'da.
    Kod/canlı YOK — dondurulmadı, dış hakem turu **entegre edildi**; dondurma fizibilite kapısına tabi.
  - **v0.8 (2026-07-26) — Fizibilite-kırmızıya yapısal yanıt: sıralı monotonluk çürütmesi:**
    1. **GÜÇ-ANALİZİ BEYANI (§4/§9, kalıcı):** fizibilite yalnız sıklık raporladı; tasarım-parametresini test-gücü gerekçesiyle gözden geçirmek (sonuç bilgisi kullanmadan) meşru — güç hesabı emsali, beyanlı. **N=3 DEĞİŞTİRİLMEDİ** (semantik bütünlük).
    2. **YENİ BİRİNCİL ÇÜRÜTME — (a1) SIRALI MONOTONLUK:** katman sıralı çıktı verir (tier-1<2<3); μ_a(g) = kademe-sonrası `(t,t+K]` M_a ortalaması; `μ_a(3) ≤ μ_a(1)` VEYA monoton-değil → çürük. **Tüm kaydı kullanır**, nadir tier-3 epizoduna ihtiyaç YOK → çürütme-açlığı yapısal olarak çözüldü. Üç-boşluk kanıtı + tier-3 asgari gözlem şartı (G_min=26=`pencere_hafta_v2`).
    3. **(a2) epizod-işaret testi İKİNCİL** oldu (tier-3'e özgü, E≥3 birikirse; ömür-sınırlı itiraf korundu).
    4. **KADEME FREKANS DAĞILIMI (§9):** tier-1 %23 / tier-2 %66 / tier-3 %11 (yaklaşık). Dejenerasyon eşiği (%80) aşılmadı ama borderline; darboğaz tier-3 seyrekliği → G_min adresler.
    5. **Rejim-kirlenmesi + otokorelasyon şerhleri a1'e de taşındı** (karşılaştırma tanımlayıcı).
    Kod/canlı YOK — dondurulmadı; **dondurma-engeli kapandı** (a1 testedilebilir), N/K semantik kararı hakeme kaldı.
  - **v0.9 (2026-07-26) — Son iki düzeltme (sonrasında dondurma kararı):**
    1. **MONOTONLUK → UÇ-NOKTA TESTİ (§4a1; yanlış-çürütme riski):** "μ_a(3) ≤ μ_a(1) **VEYA** monoton-değil" şartındaki **VEYA kaldırıldı**. Bağlayıcı çürütme yalnız **`μ_a(3) ≤ μ_a(1)`**; ara kademe ters dönüşü (μ_a(2)) **TANISAL**, hüküm vermez. Gerekçe: katı sıralama, ara kademenin gürültüsüne çürütme *tetikleme* yetkisi verirdi — v0.6 gürültü-vetosunun **simetriği** (orada engelliyor, burada tetikliyordu). Uç-nokta = bilgi iddiasının çekirdeği.
    2. **GERÇEK FREKANS DAĞILIMI (§9; sınır değil, S2 fiilen hesaplandı):** tam kapı mantığı — **tier-1 %23 / tier-3 [%3 (S2-siz) – %11 (S3 dahil)] / tier-2 [%66–%74]**. **DEJENERASYON YOK** (tier-2 üst-sınırı %74 < %80, S3'ten bağımsız); v0.8 "borderline" endişesi gerçek S2 ile kapandı. S3_sayı hesaplanamadı (CBS ingest yok + §7-Q1 açık) — tier-3 iki sınırla beyanlı. Bulgu: S2≥2, S1_ab≥3 ile faz-kaymalı → tier-3 S3'e bağımlı; μ(3) darboğaz.
    Kod/canlı YOK — dondurulmadı. **İki eksen de temiz: dejenerasyon yok, yanlış-çürütme kapandı → DONDURMA KARARINA hazır** (dış hakem N/K + S3-baz açık maddeleriyle birlikte).
  - **v0.10 (2026-07-26) — DONDURMA ÖNCESİ SON KAPI: S3 ölçümü + tier-3 ulaşılabilirlik:**
    1. **§7-Q1 KAPANDI — S3 bazı = UR (ultimate risk) BİRİNCİL:** "zararı fiilen kim taşır" = bulaşma tanımı; IC aracı ülkeyi çarpıtır; 2005 başlangıcı ham-pay için yeterli, 2008'i kapsar; IC çapraz-kontrol katmanı.
    2. **CBS MATRİS FİİLEN INGEST EDİLDİ** ([src/ingest/cbs.py](src/ingest/cbs.py)): BIS WS_CBS_PUB, UR bazı, 20 seri (16 çift + 4 payda), 2005-Q1→2025-Q4, çift-tarih (bilgi=çeyrek+135g). İlk sync-motor bileşeni ama sinyal ÜRETMEZ — yalnız veri.
    3. **TIER-3 ULAŞILABİLİRLİK KANITI (§9; yalnız sıklık):** S3_sayı≥1 = **%26 DENGELİ** (ne ulaşılamaz ne tautolojik; taban {9,12,15}→%31/%26/%26 dayanıklı). Tam tier-3 = **7/62 %11**; S1_ab≥3'ün hepsi (S2≥2 ∨ S3≥1) sağlar. **Gerçek üç-kademe: %23/%66/%11 → DEJENERASYON YOK** (tier-2 %66, artık sınır değil kesin). CN-kaynak zayıf (banka-dışı, §5#1 tutarlı).
    4. **FİZİBİLİTE KAPISI NİHAİ HÜKMÜ: DONDURMA AÇIK** (üç-boşluk dengeli + tier-2 ≤%80). Geriye yalnız beyanlı N/K semantik kararı.
    Kod/canlı YOK — dondurulmadı; **dondurma teknik olarak AÇIK, kullanıcı dondurma emri bekler.**

---

## 9. FİZİBİLİTE KAPISI (v0.7 epizod + v0.9 S2 + v0.10 S3 matris — dondurma ÖN-KOŞULU; fiili PIT-taklidi)

**SIKI KISIT (v2 akıl-sağlığı emsali):** bu koşu YALNIZ epizod sayısı/sıklık + kapsam raporlar. **Performans/yakalama/isabet METRİĞİ HESAPLANMADI ve YAZILMADI.** Çıktı damgası: **"KANIT DEĞERİ YOK — yalnız sıklık."**

**Koşu:** 5 hücrenin (US/GB/DE/JP/CN) fiili tarihsel skorları, çeyrek sonlarında (2011-Q1 → 2026-Q2, 62 çeyrek) `kompozit_hesapla` + `katalizor` ile PIT olarak hesaplandı ([reports/kovan_h4_fizibilite.py](reports/kovan_h4_fizibilite.py), özet [reports/kovan_h4_fizibilite.md](reports/kovan_h4_fizibilite.md); ~7.5 dk). Ölçülen: `S1_ab` = yakıt>60 olan A/B hücre (US/GB/DE/JP) sayısı; `M` = yakıt skorlanabilir A/B sayısı; `S4` = katalizör>60 olan 5-hücre sayısı. **S1_ab, tier-3 kuralının ÜST SINIRIDIR** (tier-3 = `S1_ab≥N ∧ (S2≥2 ∨ S3_sayı≥1)`; AND-koşulu yalnız azaltır).

**KAPSAM:** **M=4: 62/62 çeyrek = %100.** Tarihsel ısınma/skorlanabilirlik kapsamı tam → **INOPERATIVE tabanı (X=%70) mevcut olgun-enstrüman durumunda rahatça sağlanır.** (Şerh: buradaki M, PIT *skorlanabilirliktir*; canlı-haftalık *tazelik* kaynaklı M<4 ayrı bir risktir ve gölge-epizod + INOPERATIVE tabanı onu karşılar.)

### S3 MATRİS ULAŞILABİLİRLİK KANITI — GERÇEK, TAM KAPI (v0.10; S3 FİİLEN HESAPLANDI)

CBS matris fiilen ingest edildi ([src/ingest/cbs.py](src/ingest/cbs.py), UR bazı, 20 seri 2005-2025) ve S3 tarihsel olarak hesaplandı ([reports/kovan_h4_s3.py](reports/kovan_h4_s3.py); ~8 dk). `pay(T→S) = CBS(T→S)/CBS(T→5J)` PIT; `M[S,T] = yakıt(S)×pay(T→S)`; taban-üstü çift = `M > 12`; aktivasyon yalnız `yakıt(S)>60`. **v0.9'un "S3 hesaplanamadı" sınırı KAPANDI; tier-3 artık iki-sınır değil, TEK gerçek değer.**

**(a) S3_sayı dağılımı (taban=12):** S3_sayı=0 → 46 çeyrek; =2 → 1; =3 → 15. **`S3_sayı≥1: 16/62 = %26`.** Dağılım bimodal (0 veya ~3): bulaşma "aktif değil / aktif" olarak keskin ayrışır — aktifken tipik olarak 3 büyük çift (US/DE/GB/JP karşılıklı) eşiği aşar.
**Duyarlılık (çarpım-tabanı {9,12,15}=60×{0.15,0.20,0.25}):** S3_sayı≥1 = **%31 / %26 / %26** → **eşik seçimine dayanıklı**, taban-12 keyfi değil.

**(b) Tam tier-3 kapısı** (`S1_ab≥3 ∧ (S2≥2 ∨ S3_sayı≥1) ∧ M=4`): **7/62 = %11.** Bulgu: S1_ab≥3 olan 7 çeyreğin **hepsinde** (S2≥2 ∨ S3≥1) sağlanır → **yüksek yakıt-genişliği daima aktif bir bulaşma çiftiyle çakışır** (büyük piyasalar kırılganken onlara maruziyet eşiği aşar). v0.9'un "tier-3 S2-siz yalnız 2 çeyreğe düşebilir" endişesi **S3 ile kapandı: gerçek tier-3 = 7 (tam üst sınır).**

**(c) ÜÇ-BOŞLUK HÜKMÜ (tier-3 S3-ekseni):** `S3_sayı≥1` 16/62'de gerçekleşir → **ne 0 (ulaşılamaz) ne 62 (tautolojik) → DENGELİ.** Tier-3 kapısı ulaşılabilirdir ve dünyaya bağlıdır (2011-2018 sakin dönemde S3=0, 2019+ yakıt yükselince aktif). Kapı yapısı **onaylanır**, yeniden değerlendirme gerekmez.

**(e) GERÇEK ÜÇ-KADEME FREKANSI (artık sınır değil, TAM):**

| Kademe | tanım | çeyrek | oran |
|---|---|---|---|
| **tier-1** | `S1_ab=0 ∧ S4=0 ∧ S3_sayı=0` | 14/62 | **%23** |
| **tier-2** | kalan | 41/62 | **%66** |
| **tier-3** | `S1_ab≥3 ∧ (S2≥2 ∨ S3_sayı≥1) ∧ M=4` | 7/62 | **%11** |

- **DEJENERASYON HÜKMÜ:** eşik = tier-2 > %80. **tier-2 = %66 < %80 → DEJENERASYON YOK** (artık sınır değil, kesin). v0.8-v0.9'daki "borderline" endişesi tümüyle kapandı.
- **CN-kaynak bulgusu (yalnız sıklık, şerhli):** CN yakıt>60 olsa bile CN-kaynak çiftleri eşiği **nadiren** aşar — raporlayan bankaların Çin'e maruziyeti toplam sınır-ötesinin küçük payıdır (pay(T→CN)≈0.01-0.03). Bu, §5#1 (banka-dışı görünmez) + CN sermaye-kontrol şerhiyle **tutarlı**: Çin bulaşmasının çoğu banka-dışıdır, CBS'e görünmez → S3'te CN-kaynak zayıf, beyanlı sınır.
- **μ kestirim gücü:** `μ_a(1)` bol (14 çeyrek), `μ_a(3)` = 7 çeyrek → **G_min=26 tier-3 haftası ulaşılabilir** (7 çeyrek ≈ ~90 tier-3 haftası gross). Uç-nokta testi (v0.9) doğrulanır. Damga: **KANIT DEĞERİ YOK — yalnız sıklık.**

**FİZİBİLİTE KAPISI NİHAİ HÜKMÜ (v0.10):** üç-boşluk **DENGELİ** + tier-2 %66 **≤%80** → **DONDURMA AÇIK** (dejenerasyon ve ulaşılabilirlik eksenlerinden). Geriye yalnız *beyanlı* açık madde: N/K semantik kararı (dış hakem; dondurmayı engellemez).

**EPİZOD SIKLIĞI (18-ay/6-çeyrek örtüşmez; yalnız a2-ikincil test için):**

| Eşik | S1_ab≥N çeyrek | ÖRTÜŞMEZ EPİZOD (üst sınır) | Epizod başlangıçları |
|---|---|---|---|
| **N=3 (ön-kayıtlı)** | 7/62 | **2** | 2019-Q3, 2022-Q4 |
| N=2 (duyarlılık) | 22/62 | 4 | 2019-Q2, 2022-Q2, 2023-Q4, 2025-Q3 |

**HÜKÜM (dürüst):** Ön-kayıtlı **N=3'te üst-sınır 2 epizod < E=3.** Gerçek tier-3 (S2/S3 AND-gate'li) bunu ancak **azaltır** → **epizod-temelli test (a2), mevcut eşiklerle ömür içinde büyük olasılıkla ulaşılamaz** (E≥3 sağlanamaz). Bu, §7'de öngörülen **çürütme-açlığı** tuzağının **ampirik teyididir** ve tam da fizibilite kapısının yakalaması gereken şeydi.

**v0.8 YAPISAL YANITI (kapının amacı gerçekleşti):** Bu bulgu, çürütmeyi **nadir tier-3 epizodundan** kurtaracak birincil test **(a1) sıralı monotonluğu** doğurdu (§4). a1 tüm kaydı kullanır: tier-1 (%23) ve tier-2 (%66) **bol**; yalnız μ(3) için G_min=26 tier-3 haftası gerekir — **7 çeyrek tier-3'lük tarihte ulaşılabilir** (E≥3 ayrık epizodun aksine). Dolayısıyla **katman bir bütün olarak a1 ile TEST EDİLEBİLİR**; nadir-olay bağımlılığı kalkar.

**GERİ-DEĞERLENDİRME (post-hoc fitting YASAK):** N=2 sensitivitesi 4 epizod verir — ama **N'i "epizod çıksın diye" 2'ye çekmek eşiği veriye fit etmektir = sızıntı.** N **DEĞİŞTİRİLMEDİ** (semantik bütünlük; güç-analizi beyanı §4). Fizibilite, N'i değil **çürütme mekanizmasını** değiştirdi (a2→a1). Açık kalan (dış hakeme, veriye fit edilmeden): **tier-3'e-özgü** iddiaların (a2) ömür-sınırı — 20-40 yıl gerektirebilir (baz-oran itirafıyla tutarlı; "tier-3 tek başına muhtemelen test edilemez" korunur).

**FİZİBİLİTE KAPISI DURUMU:** a2 (epizod) için **KIRMIZI kaldı** (ömür-sınırlı, itiraf edildi); a1 (monotonluk) ile katman testedilebilirliği **YEŞİL'e döndü** (tüm kayıt kullanılır, G_min ulaşılabilir). Dondurma-engelleyici açık madde **kapandı**; N/K semantik kararı hakem turuna kalır (dondurmayı engellemez, dürüstçe beyanlı).

---

*v1.0 — DONDURULDU 2026-07-26 (`sync-freeze`). YENİ MEKANİZMA, on tur ön-kayıt (5 iç + 2 dış hakem/fizibilite) tamam. **S1-S4 KONFİGÜRASYONU nitelendirir, senkronizasyonu tespit ETMEZ.** Yargıç saf kod (LLM hüküm-dışı) → `V=f(S1..S4)` deterministik. Çürütme = **(a1) UÇ-NOKTA MONOTONLUK `μ_a(3) ≤ μ_a(1)`** (ara kademe tanısal); (a2) epizod-işaret. S3 bazı = UR, CBS matris ingest. Fizibilite: S3_sayı≥1 %26 DENGELİ, frekans %23/%66/%11, dejenerasyon yok. **Statü: kalıcı-doğrulanmamış KAYIT** (doğrulanmış sinyal DEĞİL). `src/sync/` kuruldu, CANLI DEĞİL. N=3 kilitli (açık madde: dış hakem N/K).*